کانون فرهنگی آموزش - قلم چی

سوسور، يکي از بزرگان علم نشانه شناسي

سابقه ي اين رشته به زمان گذشته در يونان باز مي گردد . اما اين علم به صورت امروزي آن با نظريات افرادي چون فردينان دو سوسور زبان شناس سوئيسي و چالرز سندرز پيرس منطق دان آمريکايي مورد توجه قرار گرفت .

سوسور، يکي از بزرگان علم نشانه شناسي

شايد بتوان بهترين تعريفي که براي نشانه شناسي ارائه کرد اين باشد  مطالعه ي سيستمي تمام فاکتورها در ايجاد و تأويل نشانه . اين رشته که به شکل علم چند رشته اي توجه خاصي به ارتباط و معنا دارد . سابقه ي اين رشته به زمان گذشته در يونان باز مي گردد . اما اين علم به صورت امروزي آن با نظريات افرادي چون فردينان دو سوسور زبان شناس سوئيسي و چالرز سندرز پيرس منطق دان آمريکايي مورد توجه قرار گرفت .

کار اين بزرگان سرلوحه ي متخصصان ديگر در علوم متفاوتي چون نقد ادبي ، جامعه شناسي ، مردم شناسي ، روان شناسي ، هنرهاي بصري و فيلم شناسي قرار گرفت .

اين نظريه مورد توجه اروپايي ها قرار گرفته و ظهور آن نيز از اروپاست به همين دليل در آمريکا چندان مورد اقبال قرار نگرفت .

فردينان دو سوسور

وي در ژنو متولد شد و در لايپزيک و پاريس به تحصيل پرداخت . مدت ده سال در دانشگاه سوربن به تدريس پرداخت . نظريات وي بعدها پس از مرگ وي به وسيله ي شاگردانش به چاپ رسيد .

اهم نظريات سوسور

1 – موضوع و روش زبان شناسي 

به نظر سوسور موضوع علم زبان شناسي بررسي تمام تجليات ارتباط زباني در ميان انسان هاست خواه قومي متمدن و خواه قوم وحشي . موضوع علم زبان شناسي از ديد وي بايد داراي شرايطي باشد :

الف – توصيف کننده تمام زبان ها و بيان تحول تاريخي آن

ب – کشف نيروها و عوامل موثر در زبان و توضيح و تشريح قوانين کلي

ج – مشخص کردن حدود و تعريفي پيرامون خود

سوسور مي خواست بگويد زبان چگونه است نه اين که زبان چگونه بايد باشد . تعريف وي از زبان شناسي آن چنان وسيع بود که تمام واقعيت هاي تجربي و زبان شناختي را در بر مي گرفت . توجه وي به سرچشمه و تاريخچه ي زبان ها  بود . مي توان گفت سوسور نگرش علمي و روش کلاسيک که بر اساس آن عوامل تکرار شونده در موضوع مورد مطالعه بررسي مي شوند را به زبان شناسي تاريخي که تاريخچه ي زبان ها را مورد مطالعه قرار مي دهد ، پيوند زد .

2 – نشانه شناسي و زبان شناسي

از نظر سوسور زبان به جاي آن که اغلب مجموعه اي از لغات و اسامي در نظر گرفته شود و مانع درک ماهيت واقعي آن گردد زبان را روشي براي دسته مي داند . وي زبان گفتاري را به تنهايي نشانگر ماهيت واقعي زبان مي سازد . پس دست به حقيقت زبان يعني آن که آن را نظامي به حساب آوريم مي زند.

آن چه که مي توان دريافت آن است بزرگاني چون سوسور با آوردن نظرياتي جديد پيرامون نشانه شناسي راه هاي تازه اي در رشته هاي مختلف باز نمودند . اين نظريه در ادبيات و نقد ادبي کارکردي بسيار دارد .

3 – زبان و گفتار

سوسور ارتباط ميان انسان ها را از صورت زباني جدا مي سازد . صورت زباني مجموعه کاملي از قواعد است و در بين افرادي که به يک زبان سخن مي گويند مشترک است . اين مجموعه را فرد در دستور زبان در اختيار دارد . مي توان گفت صورت  زباني همان نظام بالقوه دستور زبان است  ، در حالي که ارتباط ، اظهار نظرها و گزاره هاست . صورت زباني ابزار واحد در اختيار ما قرار مي دهد و در نهايت مجموعه اي از قواعد که چهار چوب مشخصي را براي درک عبارت به وجود مي آورد . آن چه سوسور مي گويد اين نکته است که وي زبان را به عنوان يک مجموعه و يک نظام  گفتاري که نظامي متغير و قرار دادي مي داند . در واقع وي زبان را نظامي نشانه اي و ترکيبي از ارتباط بين معني و لفظ مي داند . پس مي گويد زبان در مقام نظام نشانه اي، نهادي اجتماعي است که با ساير نهادهاي اجتماعي هم چون نهادهاي سياسي ، قضايي و .. متفاوت است . در نهايت مي توان گفت تغييرات در زبان هاي مختلف به آهستگي و از طريق زبان گفتاري و ارتباط حاصل مي شود و چگونگي آن ها به قواعد هر زبان وابسته است . آن چه که سوسور در زبان مد نظر دارد جنبه ي اجتماعي آن است نه جنبه ي فردي ، ذهني و روان شناختي زبان .

مهمترين نظريه وي در اين قسمت عبارت است از :

-        زبان داراي موضوع محدود و بخشي از ارتباط انسان هاست.

-        برخلاف گفتار ، زبان  را مي توان جداگانه مورد بحث قرار داد. ( هويت مستقل زبان )

-        زبان به منزله ي يک قرار داد يا پديده اجتماعي.

-        زبان مجموعه اي از صور آوايي.

-        گفتار و نوشتار صور متجلي صور آوايي است.

-        زبان نظامي نشانه اي است .

-        زبان مهمترين نظام نشانه شناسي است .

سوسور، يکي از بزرگان علم نشانه شناسي

نوشتار و گفتار

به عقيده سوسور نوشتار تصويري از گفتار است و هيچ ارجحيتي بر گفتار ندارد . وي زبان گفتاري را به دو مقوله آوا شناسي و واج شناسي تقسيم مي کند .

آوا شناسي تغييرات تاريخي به وجود آمده در زبان گفتار را بررسي مي کند درحاليکه واج شناسي مشخصه هاي فيزيولوژيکي تلفظ و فراگيري را مطالعه مي کند . تأکيد سوسور بيشتر به جنبه هاي مطالعه کيفي و آواهاي مختلف در يک نظام زباني است . وي بارها در نوشته هاي خود بر اهميت گفتار در مقايسه با نوشتار تأکيد نموده است . تلاش وي در اين زمينه براي دگرگون کردن ارزش ها در اين رشته مي باشد .

نشانه : معني و لفظ ( مدلول و دال )

ساده ترين تعريفي که مي توان براي نشانه در نظر گرفت عبارت است از : مجموعه دو گانه اي متشکل از يک مفهوم و يک صورت آوايي . ترکيب اين دو مجموعه به وجود آورنده نشانه است .

مفهوم  = معني = مدلول

صورت آوايي = لفظ = دال

از ديدگاه سوسور رابطه بين معني و لفظ اختياري است و هيچ رابطه منطقي ميان آن ها وجود ندارد . پس از نظر وي يک نشانه تنها معادل يک چيز نيست . پس نشانه از ديد وي کليتي است که هم از يک معني و هم از يک لفظ تشکيل شده است و رابطه اي قراردادي بين آن ها وجود دارد . يک واژه ي ملفوظ يا مکتوب لزوما دال بر يک چيز خاص نيست چرا که تنها دال بر يک صورت آوايي است که آن صورت آوايي نشانگر يک پديده ي مشخص است . پس در مجموع نشانه در نزد وي در درجه ي اول يک عنصر ذهني است .

نتيجه گيري :

آن چه که مي توان دريافت آن است بزرگاني چون سوسور با آوردن نظرياتي جديد پيرامون  نشانه شناسي راه هاي تازه اي در رشته هاي مختلف باز نمودند . اين نظريه در ادبيات و نقد ادبي کارکردي بسيار دارد . امروزه نقد و بررسي آثار نثر و نظم با استفاده از اين رشته بسيار جالب توجه  و مورد استقبال زيادي قرار گرفته است 

برای مشاهده مطالب بیشتر بر روی نام فرد مورد علاقه خود کلیک کنید
منابع مطلب
منبع :
    نظر شما چیست...؟
بازدید کنندگان محترم سایت :
1-در کامنت های خود ، نظرات دیگران را رونویسی نکنید. کامنت های رونویسی دیگران تایید نخواهد شد .
2-کامنت هایی که حاوی بی احترامی به دیگران و نام بردن از موسسات و ناشران دیگر باشد ، تایید نمی شود .
3- نظرات کوتاه و فاقد مفاهیم آموزشی مانند " خوب بود " ، " عالی بود " ، "ممنون " ، "خیلی خوب " ، "با تشکر از شما " و ... ، تایید نمی شود .


اگر دانش آموز کانون هستید لطفا ابتدا وارد صفحه شخصی خود شوید
نظر شما :
 
 
برای دیدن موارد بیشتر کلیک کنید