نوروز 96

هسته‌یابی / ادب پارسی

«من از کودکی با هسته درگیری داشتم! اگر مادرم هسته‌ی گیلاس یا آلبالو را درنمی‌آورد، آن‌ها را با هسته قورت می‌دادم و اگر هسته‌ی زردآلو را از گوشت آن جدا نمی‌کرد، حتماً در گاز اول، دندانم می‌شکست.



آغاز سخن به نام یزدان نیکوست                     زیرا که اساس هستی از بودن اوست

«من از کودکی با هسته‌ درگیری داشتم! اگر مادرم هسته‌ی گیلاس یا آلبالو را درنمی‌آورد، آن‌ها را با هسته قورت می‌دادم و اگر هسته‌ی زردآلو را از گوشت آن جدا نمی‌کرد، حتماً در گاز اول، دندانم می‌شکست.

حالا هم که بزرگ شده‌ام، ‌این «هسته‌»‌ی گروه اسمی، دندانم را که نه... ولی دلم را می‌شکند؛ چون نمی‌توانم پیدایش کنم.»

این‌ها را به دوستم گفتم و او هم که در هسته‌یابی خیلی مهارت داشت، خندید و گفت: «بالاخره توانستم با کمک معلم عزیزم راه‌های تشخیص هسته را یاد بگیرم:

گاهی هسته خودش تنهاست و وابسته‌ای ندارد. مثلاً در جمله‌ی:

«خانه خریدم»، واژه‌ی «خانه» هسته‌ی گروه اسمی است که البته وابسته‌ای قبل یا بعد از آن نیامده است.

اگر چند کلمه با صدای کسره (-ِ) به هم متصل شده باشند، اولین کلمه‌ای که قبل از آن صدای کسره نباشد،‌ هسته است:

درخت سبز باغچه‌ی همسایه

در این گروه اسمی، درخت: هسته و بقیه‌ی کلمات، وابسته‌های پسین هستند.

اگر در یک گروه اسمی، قبل از یک کلمه، صدای کسره نباشد، ولی وابسته‌ی پیشین وجود داشته باشد، آن کلمه هسته است:

این خانه‌ی زیبا// هر کتاب خواندنی// کدام سؤال امتحان// چه سیب شیرینی// سه نهال نورسته// زیباترین تعبیر ادبی.»

با کمک دوستم تمرین کردم و هسته‌ی چند گروه اسمی را پیدا کردم:

روش مطالعه‌ی ادبیات// بهترین درس دستور// سه برگه‌ی امتحانی

 هسته در هر گروه‌های اسمی بالا به ترتیب عبارت‌اند از:

روش// درس// برگه.