گرد اختری که در اعماق اقیانوس به دام افتاده بود

کمتر از ۳ میلیون سال پیش، در کهکشان ما یک ستارۀ پُر جرم در فاصلۀ حدود ۳۰۰ سال نوری از ما منفجر شد.

گرد اختری که در اعماق اقیانوس به دام افتاده بود

کمتر از ۳ میلیون سال پیش، در کهکشان ما یک ستارۀ پُر جرم در فاصلۀ حدود ۳۰۰ سال نوری از ما منفجر شد. این ابرنواختر آنقدر به سیارۀ ما نزدیک بود که احتمالا اجداد تکاملی ما (موجودات گذشته) بسته به جایی که این ستاره منفجر شد، آن را به صورت یک چراغ نورانی در آسمان دیده‌اند.

همانطور که منظومۀ شمسی در ذرات رادیواکتیو از گردۀ اختری باقی مانده ناشی از انفجار سیر می‌کرد، مقداری از این غبار وارد اتمسفر زمین شد و بر سیارۀ ما بارش کرد.

کشف اخیر در اقیانوس پهناور به ما کمک می‌کند اطلاعات مربوط به آنچه از آن واقعۀ کیهانی ناشی شده و ممکن است میلیون‌ها سال پیش سیارۀ ما را تغییر داده باشد را در کنار یکدیگر قرار دهیم.

در سال ۲۰۱۴ دانشمندان مقداری از آثار باقیماندۀ آن ابرنواختر را در پوستۀ اقیانوس آرام پیدا کردند. اما تا کنون، دانشمندان به سختی تلاش کرده‌اند تا به طور دقیق مشخص کنند چه زمانی آن ابرنواختر منفجر شده و محتویات درون خود را بیرون ریخته است. چراکه نوع پوستۀ اقیانوسی که در آن آثار باقی مانده را پیدا کردند، بسیار آهسته رشد می‌کند، حدود یک میلی‌متر در هر یک میلیون سال.

در تحقیقی که امروز در هفته‌نامۀ « اقدامات آکادمی ملی علوم آمریکا» منتشر شد، دانشمندان پی بردند که چه مدت قبل آن ستاره منفجر شد و چه مدت منظومۀ شمسی ما در این تودۀ ستاره‌ای سیر کرده است.

نه تنها مدت زمانی که منظومۀ شمسی در بقایای آن ستاره سیر می‌کرد تعجب برانگیز است، بلکه این مصادف بود با یک انقراض در اقیانوس‌های زمین و نیز دورۀ سرمای جهانی.

دانشمندان برای رسیدن به این نتایج نوع متفاوتی از رسوبات اقیانوسی در اقیانوس آرام را مورد استفاده قرار دادند که در هر یک میلیون سال بین ۱۰ تا ۲۰ متر رشد می‌کند. آن‌ها به دنبال یک ایزوتوپ رادیواکتیو از آهن به نام «آهن۶۰» بودند.

«آهن۶۰» در زمین تولید نمی‌شود و تنها ممکن است در چنین ستارگان پُرجرمی که منفجر می‌شوند ساخته شود. در اصل این آثار باقی‌مانده از آن ابرنواختر، اولین مکان از تاریخ موجودات زنده است که ما تا به حال دیده‌ایم.

پس چه چیزی این ایزوتوپ رادیکتیو ۶/۲ ساله را محفوظ نگاه داشته است؟

طبق گفتۀ «شان بیشِپ» فیزیکدان دانشگاه فنی مونیخ در آلمان و همکار تالیف در تحقیق، این تنها به لطف خانواده‌ای از باکتری است که در رسوبات اقیانوسی زندگی می‌کنند. این باکتری‌ها در سلول خود میزان زیادی کریستال کوچک از ماگنتیت (آهن مغناطیسی) تولید می‌کنند که از ترکیب آهن و اکسیژن ساخته شده است.

«بیشِپ» می‌گوید این کریستال‌ها نوارهای باریک مغناطیس هستند. آن‌ها آهن خود را از ذرات زنگ زندۀ بسیار ریز (در مقیاس نانو) که از اتمسفر زمین بر سطح اقیانوس می‌نشینند فراهم می‌کنند.

هرچند باکتری‌ها مدت‌هاست مرده‌اند و سلول‌های آن‌ها نیز نابود شده است اما آن ذرات کریستال که به «مگنتوفُسیل» معروف‌اند، به علت آهنربا بودنشان، باقی مانده‌اند.

بیشتر موادی که از ابرنواختر وارد اتمسر زمین شدند احتمالا گرد و غبار رادیواکتیو بوده‌اند و در حالی که بر اقیانوس باریده و در رسوبات آن ته‌نشین شدند، اکسید شده و حالتی شبیه به ذرات زنگ‌زده به خود گرفته‌اند.

«بیشِپ» به «بیزینس اینسایدر» گفت: “این ایده که گردۀ اختری به صورت کریستال‌های ساخته شده از ماگنتیت (آهن مغناطیسی) که توسط باکتری‌هایی که در رسوبات اقیانوس زندگی می‌کنند در سیارۀ ما پیدا شده‌اند، از نظر من ایدۀ بسیار جذابی است.”

دانشمندان با استفاده از تکنیکی که آن‌ها را قادر ساخت تعداد اتم‌های «آهن۶۰» در کریستال‌ها را محاسبه کنند، توانستند پی ببرند که آن ابرنواختر ۶/۲ میلیون سال پیش منفجر شده و منظومۀ شمسی ۸۰۰ هزار سال در محتویات آن گردش کرده است.

این برای دانشمندان تعجب برانگیز بود چرا که زمانی که یک ابرنواختر منفجر می‌شود، مواد پرتاب شده از آن که از چاه گرانشی ستاره می‌گریزند، با سرعتی حدود ۳۰۰۰ و ۶۰۰۰ مایل در ثانیه (معادل ۴۸۲۸ و ۹۶۵۶ کیلومتر در ثانیه) حرکت می‌کنند. با این وجود، چیزی حدود یک میلیون سال زمان نیاز است تا از منظومۀ شمسی ما عبور کنند.

«بیشِپ» گفت: “یک راز در این میان نهفته است. آیا مواد پرتاب شده ناشی از انفجار یک ابرنواختر می‌تواند در گذر زمان گسترش یابد؟ این چیزی است که باید توضیح داده شده و فهم شود.”

یک جنبۀ جالب از این پی‌آمد این است که مدت زمانی که سیارۀ ما در مواد ابرنواختر سپری کرد، مصادف بود با انقراض قطعی جانداران دریایی در زمین مانند حلزون و نرم‌تنان دریایی و نیز مصادف بود با دورۀ سرمای جهانی.

«بیشِپ» گفت: “جهان ما محیط دوستانه‌ای برای زیستن نیست. ما فکر می‌کنیم که هست، اما به محض اینکه محدودۀ زمین را ترک کنید، جهان کاملا به یک دشمن برای زندگی تبدیل می‌شود. همه جا انفجار رخ می‌دهد و اگر اینیکی در فاصلۀ ۳۰ سال نوری یا کمتر بود، ما احتمالا اینجا در حال بحث کردن نبودیم.

منبع :

پاسخ تلفنی به سوالات شما
پاسخ تلفنی به سوالات مشاوره ای و آموزشی شما

باسخ به سوالات شما در زمینه مشاوره کارنامه و هدف گذاری برای آزمون ها ، شروع مطالعه برای کنکور 97 ، روش درس خواندن ، مدیریت منابع و تکمیل ظرفیت کنکور 96 و ...

از طریق تلفن ثابت در سراسر کشور بدون پیش شماره
با شماره 9099071219 تماس بگیرید
ساعت پاسخگویی از 8 صبح تا 12 شب