دسته‌بندی را جدی بگیریم / ادب پارسی

چه‌قدر این روان‌شناسان درست گفته‌اند که ردّپای خیلی چیزها را باید در زمان طفولیت افراد جست‌وجو کرد.



نقش و خیالی است حدوث از قدیم                                 بسم ‌الله الرحمن الرحیم

چه‌قدر این روان‌شناسان درست گفته‌اند که ردّپای خیلی چیزها را باید در زمان طفولیت افراد جست‌وجو کرد.

راستش را بخواهید این‌که کی واقعاً کی است یا به عبارت دیگر چه کسی واقعاً چه کسی است، مشکلی است که ریشه در دوران کودکی من دارد. دو مرد در فامیل ما بودند که یکی شوهرخاله‌ی من بود و دیگری شوهرعمه.

هر دو کم‌مو بودند، چاق و خنده‌رو بودند و هر وقت مرا می‌دیدند هر دو لپم را می‌کشیدند و با خنده‌های کشدار می‌گفتند: «چه‌طوری تربچه؟» از آن‌جا که هرازگاهی همه‌ی اقوام دور هم جمع می‌شدند و این دو نفر هم از مهمان‌های پَر و پا قرص هر محفلی بودند، بنده به عنوان یک کودک دو- سه ساله نمی‌توانستم تشخیص دهم کدام شوهرعمه است و کدام شوهرخاله.

این موضوع در آستانه‌ی کنکور باز هم گریبان مرا گرفته بود. هی به مغزم فشار می‌آوردم که «شهرناز اثر محمود بود یا یحیی؟» دولت‌آبادی را می‌گویم. کلیدر را کدامشان نوشته‌اند!

سرم را میان دستانم می‌گرفتم؛ فکرم را متمرکز می‌کردم بلکه یادم بیاید نویسنده‌ی «شرح زندگانی من» عبدالله است یا حمدالله مستوفی!

این طراحان عزیز و گرامی هم که انگار یک عمر با ما زندگی کرده‌اند؛ همه‌ی ایراد و اشکالات ما را می‌دانند و عدل از همان‌ها سؤال طرح می‌کنند.

خلاصه چاره‌‌ی کار را در این دیدم که این شباهت‌ها را دسته‌بندی کنم تا بتوانم روی آن‌ها تمرکز بیش‌تری داشته باشم و بهتر به خاطر بسپارمشان.

اول برویم سراغ افرادی که من آن‌ها را با هم اشتباه می‌گرفتم:

سلمان هراتی را  با قیصر امین‌پور و این دو نفر را با علیرضا قزوه.

غلامحسین یوسفی را با محمدعلی اسلامی و این دو نفر را با محمدرضا شفیعی کدکنی.

آثار آل احمد را با علی شریعتی و حمید سبزواری را با پرویز خرسند. آثار عطار را با سنایی و این دو نفر را با جامی. محمدبن‌منور را با پدربزرگش ابوسعید ابوالخیر و جمال‌زاده را با بزرگ علوی. محمود درویش را  با جبرا ابراهیم جبرا و این دو نفر را با پابلو نرودا. صنعتی‌‌زاده و مشفق کاظمی و  عباس خلیلی را هم همین طور.

اما آثاری که به هم شبیه هستند:

اوصاف‌الاشراف با اخلاق‌الاشراف// رساله‌ی دل و جان با رساله‌ی دلگشا// زادالعارفین با زادالمسافرین// موش‌ها و آدم‌ها با آدم‌ها و خرچنگ‌ها// تاریخ مسعودی با قانون مسعودی// سیاحت‌نامه با سیاست‌نامه//کشف‌الاسرار با کشف‌المحجوب// مخزن‌الاسرار با اسرار‌التوحید// مرصاد‌العباد با سیرالعباد// تالار آیینه با آینه‌های ناگهان// روزها با آن روزها// قصص‌العلما با قصص‌الانبیا// سیره‌ی رسول‌الله با سیرت رسول‌الله// ناصرالملک با ذکاءالملک.

از من به شما نصیحت شما هم سعی کنید آثار و کسانی را در ذهنتان با هم اشتباه می‌گیرید دسته‌بندی کنید که این دسته‌بندی چاره‌ی مشکل من بود.