هفت ویژگی دانش‌آموزان برتر

هفت عادت مردمان موثر (به انگلیسی: The Seven Habits of Highly Effective People) که در سال ۱۹۸۹ توسط دکتر استفن آر کاوی نوشته شده است، کتابی است مشهور در مورد مهارت‌های زندگی.



مقدمه:

هفت عادت مردمان موثر (به انگلیسی: The Seven Habits of Highly Effective People) که در سال ۱۹۸۹ توسط دکتر استفن آر کاوی نوشته شده است، کتابی است مشهور در مورد مهارت‌های زندگی.

این کتاب تا به حال به ۳۸ زبان ترجمه شده و ۱۵ میلیون نسخه از آن در تمام دنیا به فروش رفته است. دکتر استفان کاوی فعالیت وسیعی به عنوان مدرس و مشاور در بیش از ۵۰۰ شرکت موفق آمریکایی دارد. برای کسب عالی‌ترین نتیجه از هفت عادت، برای این‌که بهترین نتیجه را بگیرید باید دید بسیار بازی داشته باشید و بخواهید توانایی‌های‌تان را کشف کنید و هم‌چنین این اصول را در کار و زندگی‌تان به کار بگیرید. هر کسی از پیر یا جوان، ثروتمند یا فقیر، مرد یا زن، می‌تواند یکی از دو راه را انتخاب کند. راه اول بزرگراه بدبختی و شکست و راه دوم جاده‌ی موفقیت و افتخار. پیروزی بر خود، پیش‌نیاز پیروزی در اجتماع است.

با بررسی و مطالعه‌ی مجموعه مصاحبه‌های دانش‌آموزان برتر در جلسات برتر‌های تهران و مجلات کانون، تشابه بسیار زیادی بین ویژگی‌‌های رفتاری دانش‌آموزان برتر کنکور با هفت عادت مردمان مؤثر که استفان کاوی به آن‌ها اشاره دارد، وجود دارد که در این مقاله به هفت عادت مردمان مؤثر و هفت ویژگی دانش‌آموزان برتر پرداخته شده است.

هفت عادت مردمان مؤثر، برگرفته از کتاب استفان کاوی، به قرار زیر است:

1. عامل بودن

2. شروع از پایان در ذهن

3. نخست به اولین‌ها پرداختن

4. برنده- برنده اندیشیدن

5. اول فهمیدن و سپس فهماندن

6. هم‌افزایی (سینرژی)

7. اره تیز کردن (پیشرفت مستمر و فرایندهای پیشرفت)

ویژگی 1: عامل بودن

اساسی­ترین ویژگی برترها عامل بودن است. عامل بودن یعنی مسئولیت کار خود را بر عهده گرفتن، ملامت نکردن اوضاع و شرایط یا اشخاص و... . نقطه‌ی مقابل عامل بودن، واکنشی بودن است. دانش‌آموزان برتر عامل‌اند، یعنی مسئول هستند و رفتارشان حاصل تصمیم و انتخاب آگاهانه‌ی خودشان است.

یکی از بهترین راه­ها برای تشخیص میزان عامل بودن این است که وقت و انرژی خود را صرف چیزهای بیهوده نمی‌کنند. تمرکز آن‌ها فقط در درس خواندن است و نه چیز‌های دیگر.

ویژگی 2: شروع از پایان در ذهن

دانش‌آموزان برتر در ذهن خود از پایان آغاز می‌کنند؛ یعنی روشنی مقصدشان را می‌دانند. افق پیش رو را می‌شناسند و می‌دانند که می‌خواهند به کجا برسند. پیش‌بینی می‌کنند که آینده‌ی موضوع مورد نظرشان چگونه خواهد بود. این یادآور ضرب‌المثل قدیمی است که اگر نمی‌دانید کجا می‌خواهید بروید، همه‌ی راه‌ها شما را به مقصد می‌رساند. شروع ذهنی از پایان می‌گوید که به هر آن‌‌چه می‌خواهید برسید آن را تجسم کنید. برترها برنامه‌ی شخصی خود را می‌نویسند و منطق برنامه‌ی آزمون‌ها و پروژه‌ها را تا آخر می‌دانند. اهداف و برنامه‌های خود را تا آخرین روز کنکور به‌وضوح می‌دانند؛ بنابراین اعتمادبه‌نفس لازم را پیدا می‌کنند. آن‌ها می‌دانند که بعد از عید رتبه‌ها جابه‌جا می‌شوند؛ چون برخی از دانش‌آموزان از برنامه جدا می‌شوند و برخی از آن‌ها پیشی می‌گیرند. برای این‌که رتبه‌شان بعد از عید افت نکند به هیچ عنوان و تحت هیچ شرایطی غیبت نمی‌کنند و از برنامه‌ی راهبردی و مدرسه جدا نمی‌شوند و درس‌ها را قبل از عید تمام نمی‌کنند. روز کنکور بعد از پایان جلسه می‌توانند واضح بگویند که هر درس را چند از ده پاسخ داده‌اند و رتبه و ترازشان چند خواهد شد و در کدام رشته و کدام دانشگاه قبول خواهند شد.

ویژگی 3: نخست به اولین‌ها پرداختن

مدیریت مؤثر یعنی نخست امور نخست را قرار دادن. آن‌ها تعیین می‌کنند که «امور نخست» کدام‌اند. دانش‌آموزان برتر به اولویت‌ها توجه ویژه دارند و آن‌ها را می‌شناسند. زمانی که کار بیش‌تری دارند و زمان اندک است برنامه‌ریزی اهمیت بیش‌تری پیدا می‌کند. مدیریت زمان را در برنامه‌ی روزانه، هفتگی و ماهانه و شش‌ماهه و یک‌ساله‌ی خود مد نظر قرار می‌دهند.مدیریت زمان در جلسه‌ی آزمون (تکنیک ضربدر و منها/ تکنیک زمان‌های نقصانی/ استراتژی بازگشت)را اجرا می‌کنند. اولویت‌بندی درس‌ها (پنج نوع درس) و اولویت‌بندی مبحث‌ها را با توجه به شخصیت آموزشی خودشان و اولویت دادن به ساده‌ها، نقاط قوت، درس‌های چالشی، جبران ضعف‌ها انجام می‌دهند یا اولویت‌بندی‌‌های تلفیقی دارند.

یکی از تفاوت‌های دانش‌آموزان برتر با دانش‌آموزان عادی این است که برای هفته‌ی اول و دوم دو برنامه‌ی مجزا مخصوص به خودشان دارند و این مانع گیجی و سردرگمی می‌شود. فایده‌ی تفکیک هفته‌ی اول و دوم هوشیاری کامل آن‌هاست.

فعالیت‌های مربوط به مشغله‌های کم‌اهمیت از جمله «بعضی از مکالمات تلفنی- اتلاف وقت مانند سرگرمی‌ها یا تماشای بیش از حد تلویزیون، دیدار‌های غیر ضروری» که درنهایت وقتشان را می‌گیرد از برنامه‌های خود حذف می‌کنند. قدرت تمرکز آن‌ها فقط بر روی درس خواندن است و بس.

ویژگی4: برنده- برنده اندیشیدن

از منظر یک عادت فردی مرتبط با دیگران، دانش‌آموزان برتر، تفکر برنده- برنده دارند؛ زیرا شرکت منظم در آزمون‌های کانون را برگ برنده‌ی خود می‌دانند و تفاوت آزمون‌های برنامه‌ای و آموزشی کانون را با آزمون‌های آزمایشی می‌دانند؛ زیرا به مطالعه‌ی آن‌ها نظم و جهت و برنامه می‌دهد. اکثر رتبه‌های برتر، مهم‌ترین فایده و تأثیر کانون را در برنامه‌ی راهبردی آن می‌دانند. رتبه‌های یک کشور گامی فراتر رفتند و علاوه بر اجرای برنامه، مفاهیم و دلایل تنظیم برنامه را نیز کشف کردند و تشخیص دادند و با تشخیص منطق برنامه‌ی آزمون‌ها نتیجه‌شان به‌مراتب بهتر شد. اجرای آگاهانه‌ی برنامه، تأثیر مطالعه‌ی آن‌ها را دوچندان کرده است.

آن‌ها می‌دانند که آزمون‌های کانون، نقش یادگیری و کمک به دانش‌آموزان را دارد واین تئوری به آن‌ها کمک می‌کند تا:

ـ هیچ وقت غیبت نمی‌کنند.

ـ هیچ وقت تقلب نمی‌کنند.

ویژگی 5: اول فهمیدن و سپس فهماندن

دانش‌آموزان برتر مغرور نیستند. آن‌ها پیش از توجه به دیدگاه خودشان، به موضوع از دید دیگران می‌نگرند. توصیه‌پذیری بسیار بالایی دارند. یادگیری از همتایان را مد نظر قرار می‌دهند. آموزه‌ها و ابزار‌ها و منابع و توصیه‌های مشاوره‌ای کانون برای‌شان اهمیت دارد. هم‌چنین با دوستان و هم‌کلاسی‌های‌شان گفت‌وگو می‌کنند و درباره‌ی روش‌های‌ آن‌ها می‌پرسند یا از معلمان و پشتیبان راهنمایی می‌خواهند. البته بهترینِ خودشان هستند؛ زیرا ممکن است با روش‌های متفاوت و متضاد مواجه شوند. خودشان تشخیص می‌دهند کدام روش با شرایط و نیازهای‌شان سازگارتر است. آن روش‌ها را تجربه می‌کنند و اگر برای‌شان سودمند و مؤثر بود ادامه می‌دهند.

برتر‌ها راندمان یادگیری‌شان در کلاس بسیار بالاست. قبل از کلاس پیش‌خوانی دارند. تمرکزشان در کلاس بسیار بالاست و شنونده‌ی خوبی هستند. حضور فعال در کلاس دارند. از دبیرشان سؤال می‌پرسند و به پرسش‌ها پاسخ می‌دهند. در جریان کلاس فعالیت ذهنی دارند و هم‌زمان با تدریس معلم مسئله و تمرین حل می‌کنند. برای خود سؤال و مسئله طرح می‌کنند و به پرسش‌های دیگران پاسخ می‌دهند.

ویژگی 6: هم‌افزایی و گروهی به جای فردی

یکی از ویژگی‌های جالب توجه دانش‌آموزان برتر طی سال‌های اخیر گروهی درس خواندن است و نتایج خوبی هم گرفته‌اند. گروه‌های چندنفره‌ی هم‌کلاسی یا خانوادگی و... دارند.

دانش‌آموزان برتر می‌دانند که موفقیت در کنکور یک کار گروهی است. یک کار فردی نیست. نخستین افرادی که می‌توانند به آن‌ها کمک کنند پدر و مادر و خانواده هستند؛ زیرا اعضای خانواده علاوه بر انگیزه‌ی کمک به آن‌ها شناخت بیش‌تری از رفتار آموزشی و مطالعه‌ی آن‌ها از کودکی تا کنون دارند و بهتر می‌توانند با آن‌ها گفت‌وگو کنند و در کشف روش‌های موفق به آن‌ها یاری رسانند. آن‌ها می‌دانند که نقش اولیا در موفقیت فرزندان حتی بیش از دبیران است. اگر اولیا همراهی نکنند و شرایط فراهم نباشد موفقیت حاصل نمی‌شود.

پس از اولیا گفت‌وگو با دوستان خوب و پشتیبان می‌تواند در کشف روش‌های موفق و بهبود کیفیت مطالعه به آن‌ها کمک کند؛ اما هم‌چنان نقش اصلی را خودشان دارند.

ویژگی 7: اره تیز کردن

دانش‌آموزان برتر به طور مداوم در حال بازنگری و نوسازی کارهای خود هستند و روش خود را مد نظر قرار می‌دهند. در برنامه‌ریزی خود گذشته را چراغ راه آینده قرار می‌دهند. در نگاه به گذشته دستاوردها و سپس راهکارها‌ی مؤثرشان را بیان می‌کنند. از منابع و ابزارها به‌درستی استفاده می‌کنند. منابعشان را مهندسی دوباره می‌کنند. منابع کم‌فایده را کنار می‌گذارند و روی مهم‌ترین منابع متمرکز می‌شوند. منابع مؤثر با سؤال‌های استاندارد و شناسنامه‌دار را جایگزین منابع متعدد، پرحجم یا کم‌بازده می‌کنند. دانش‌آموزان برتر یادگیری ناقص خود را بعد از ارزیابی آزمون به یادگیری کامل تبدیل می‌کنند. کسانی هستند که روش مطالعه‌شان را می‌دانند و آن را دائم بهبود می‌بخشند و پیشرفت می‌کنند. خلاصه آن‌‌که رتبه‌های برتر زحمت و تلاش بیش‌تری دارند.