مولکول‌های زیستی، سفری به درون سلول

در مطلب زیر خلاصه‌ای از فصل‌های اول و دوم کتاب زیست و آزمایشگاه 1 آورده شده است. امیدواریم جمع‌بندی نکات آن به پاسخگویی به سوالات طرح شده از این فصل‌ها کمک کند:

در مطلب زير خلاصه‌اي از فصل‌هاي اول و دوم كتاب زيست و آزمايشگاه 1 آورده شده است. اميدواريم جمع‌بندي نكات آن به پاسخگويي به سوالات طرح شده از اين فصل‌ها كمك كند:

  • از تجزيه‌ي موادي مانند كربوهيدرات‌ها، چربي‌ها و پروتئين‌ها مواد ساده‌اي مانند گلوكز، اسيدهاي چرب و آمينواسيدها حاصل مي‌شوند. در فرايند تنفس سلولي از گلوكز و اسيدهاي چرب دي‌اكسيد كربن و آب به همراه مقدار زيادي انرژي توليد مي‌شود و اين انرژي در مولكول‌هاي ATP ذخيره مي‌شود؛ ولي از متابوليسم  آمينواسيدها غير از توليد ATP مواد نيتروژن‌دار نيز حاصل مي‌شود.

  • در شبكه‌ي آندوپلاسمي صاف موادي مانند اسيدهاي چرب، فسفوليپيدها و استروئيدها (مانند هورمون‌هاي استروئيدي) ساخته مي‌شوند. در شبكه‌ي آندوپلاسمي زبر ساختن پروتئين‌هايي مانند آنزيم‌ها، پادتن‌ها، هورمون‌ها و پروتئين‌هاي غشايي انجام مي‌شود كه به خارج از سلول ترشح مي‌شوند.

  • در غشاسازي هر دو نوع شبكه‌ي آندوپلاسمي شركت دارند چون در تركيب غشا فسفوليپيدها و پروتئين‌ها وجود دارند.

  • كلاژن نوعي پروتئين است و رشته‌هاي محكم و طناب مانندي را تشكيل مي‌دهد كه در ماده‌ي بين سلولي بافت‌هاي پيوندي (مانند بافت غضروفي، استخواني، رشته‌اي و سست) وجود دارد.

  • كوتين و لسيتين از جنس چربي هستند و كيتين نوعي پلي‌ساكاريد است.

  • انواعي از مولكول‌هاي زيستي مانند پلي‌ساكاريدها، پروتئين‌ها و نوكلئيك‌اسيدها درشت مولكول هستند. بسياري از اين درشت مولكول‌ها در سلول به صورت پلي‌مر ساخته مي‌شوند. هر يك از واحدهاي سازنده‌ي يك مولكول پلي‌مر، مونومر ناميده مي‌شود.

  • ريبوزوم جايگاه پروتئين‌سازي است. در سلول‌هاي يوكاريوتي، ريبوزوم در سيتوپلاسم (سيتوسل) ماتريكس ميتوكندري، استروماي كلروپلاست و در سطح شبكه‌ي آندوپلاسمي زبر وجود دارد و اندازه‌ي ريبوزوم سيتوسل باكتري‌ها مشابه ريبوزوم استروماي كلروپلاست و ماتريكس ميتوكندري است. (تاييد بخشي از نظريه‌ي درون همزيستي)

  • در تمام سلول‌ها ريبوزوم و DNA وجود دارد. در سلول‌هاي يوكاريوتي دستگاه غشاي دروني (متشكل از اندامك‌ها) وجود دارد. سلول‌هاي پروكاريوتي در ميان اجزاي سلولي تنها ريبوزوم را دارا هستند.

  • زنش‌هاي مژك‌هاي تريكودينا را نمي‌توان با ميكروسكوپ الكتروني مشاهده كرد. چون در اين حالت سلول زنده است و سلول‌هاي زنده را نمي‌توان با ميكروسكوپ الكتروني مشاهده كرد.

  • اندامك‌هاي غشادار مانند دستگاه گلژي در سلول‌هاي يوكاريوتي وجود دارند.

  • تعداد و گسترش اجسام گلژي به ميزان فعاليت سلول در ترشح پروتئين‌ها و ديگر مواد ترشحي بستگي دارد. در سلول‌هايي مانند پلاسموسيت‌ها و غدد كه فعاليت ترشحي بيشتري دارند تعداد اجسام گلژي نيز بيشتر است.

  • يكي از اعمال شبكه‌ي آندوپلاسمي صاف، ذخيره‌ي يون كلسيم است. يون كلسيم در انقباض ماهيچه‌ها نقش مهمي دارد.

  • نيتروژن در تركيب بازهاي آلي و آمينواسيدها و در نتيجه در تركيب پروتئين‌ها، نوكلئوتيدها، اسيدهاي نوكلئيك و مولكول‌هايي مانند پريون و ويروئيد وجود دارد.

  • لسيتين و سوبرين انواعي از چربي‌ها هستند و فاقد نيتروژن مي‌باشند.

  • ريبوزوم ها كه در پروتئين‌سازي مشاركت دارند، در تمام انواع سلول‌ها وجود دارند. در باكتري‌ها درون سيتوپلاسم و در يوكاريوت‌ها درون سيتوپلاسم، بر روي غشاي شبكه‌ي آندوپلاسمي زبر و در اندامك‌هايي مانند كلروپلاست و ميتوكندري نيز وجود دارند. در باكتري‌ها ريبوزوم‌ها درون سيتوپلاسم و در يوكاريوت‌ها درون هستك (بخشي از هسته) ساخته مي‌شوند و سپس از منافذ هسته وارد سيتوپلاسم مي‌شوند.

  • گوناگوني پروتئين‌ها و دئوكسي ريبونوكلئيك‌اسيدها (DNA) زمينه‌ي گوناگوني جانداران را فراهم مي‌سازد. در جريان تغيير گونه ها مولكول‌هاي زيستي مانند پروتئين‌ها و نوكلئيك‌اسيدها آثار تغيير گونه‌ها را در خود ثبت مي‌كنند و چگونگي ارتباط تحولي جانداران را نشان مي‌دهند.

  • از دستگاه گلژي وزيكول‌هايي براي تشكيل ليزوزوم، واكوئل و تشكيل ديواره‌ي سلول گياهي حاصل مي‌شود و در فرايند اگزوسيتوز نيز وزيكول‌هايي از دستگاه گلژي به غشاي سلول مي‌رسند و مواد ترشحي از سلول خارج مي‌شود.

  • در سلول‌هاي جانوري و گياهان ابتدايي مانند خزه‌ها و سرخس‌ها سانتريول وجود دارد ولي در گياهان عالي (بازدانگان و نهان‌دانگان) سانتريول وجود ندارد. (همه‌ي سلول‌ها سانتريول ندارند)

  • پروتوپلاسم شامل غشا، هسته، سيتوپلاسم و اجزاي سلولي است. ديواره‌ي سلولي و لان‌ها بخش غير زنده‌ي سلول‌ها هستند و از اجزاي سازنده‌ي پروتوپلاسم محسوب نمي‌شوند.

  • كلسترول توسط شبكه‌ي آندوپلاسمي صاف ساخته مي‌شود و اگر سلول جانوري باشد مي‌تواند در غشاي آن قرار گيرد.

  • همه‌ي كانال‌هاي پروتئيني در غشا به مولكول‌هاي آب اجازه‌ي عبور مي‌دهند.

  • ميكروتوبول‌ها ساختارهاي سلولي يوكاريوتي هستند و در هيچ باكتري وجود ندارند.

  • هر باكتري داراي پيلي ريبوزوم دارد.

  • ريبوزوم‌هاي باكتريايي مشابه ريبوزوم‌هاي درون كلروپلاست و ميتوكندري بوده و با ريبوزوم موجود در سيتوسل و چسبيده سطح شبكه‌ي آندوپلاسمي سلول‌هاي يوكاريوتي متفاوت هستند.

فایل های ضمیمه