مرور چند پیش‌نیاز / ادب پارسی

هر چه می‌گذرد بیش‌تر به این نکته واقف می‌شوم که ادبیات، مدل و نموه‌ای از زندگی روزمره‌ی ماست.

مرور چند پیش‌نیاز / ادب پارسی

رشته‌ی اسرار هر کاری است بسم‌الله‌الرحمن‌الرحیم                             بهر ما بهتر ز هر کاری است بسم‌الله‌الرحمن‌الرحیم

هر چه می‌گذرد بیش‌تر به این نکته واقف می‌شوم که ادبیات، مدل و نموه‌ای از زندگی روزمره‌ی ماست. می‌پرسید منظورم چیست؟ در زندگی ما انسان‌ها خیلی چیزها پیش‌نیاز و مقدمه‌ی خیلی چیزهاست. مثلاً شما برای پختن کیک باید بدانید خمیر را چه‌طور به عمل آورید. برای رانندگی کردن حتماً باید آیین‌نامه‌ی راهنمایی و رانندگی را بدانید. اگر بخواهید مترجم شوید باید زبان مورد نظر خود را بلد باشید یا مثلاً اگر بخواهید با کودکان ارتباط برقرار کنید باید مهارت برخورد با آنان را به دست آورید یا به قول مولانا زبان کودکی بگشایید1.

این موضوع، در مسائل جزئی‌تر زندگی هم مصداق دارد. مثلاً اگر بخواهید مادرتان هفت- هشت وعده‌، غذای مورد علاقه‌تان را بپزد و خم به ابرو نیاورد، باید بلد باشید از دست‌پخت او حتی در غذاهایی که نمی‌پسندید، تا می‌توانید تعریف و تمجید کنید یا اگر بخواهید برای یک وسیله‌ی ارتباطی پیشرفته از پدرتان مبلغی پول دریافت کنید، لازم است بتوانید طوری نیازسازی کنید که اشک او را درآورید که چرا تا به حال به فکر خودش نرسیده این احتیاج شما را برآورده کند!

از مزاح که بگذریم این پیش‌نیاز ‌بودن بعضی مباحث برای بعضی دیگر، باعث شد در طول مطالعات ادبی‌ام به چند پیش‌نیاز مهم دست یابم که مخلصانه در اختیار شما عزیزانم هم قرار می‌دهم:

الف) شما برای تشخیص تعداد واژه‌ها در یک عبارت، حتماً باید افعال ساده، مرکب و نیز عبارات کنایی را بشناسید؛ چون افعال مرکب و عبارات کنایی، هر چند در ظاهر بیش از یک جزء دارند، یک واژه محسوب می‌شوند.

ب) برای تشخیص آرایه‌ی تناقض یا پارادوکس، تا تضاد را نشناسید، کار از پیش نمی‌رود؛ با این تفاوت که در تضاد وقتی این هست، آن نیست. مثلاً وقتی چیزی آشکار است، پنهان نیست؛ ولی در تناقض، شاعر کاری می‌کند که دو چیز متضاد با هم وجود داشته باشند و عجیب این‌‌‌که ما شنوندگان این را از شاعر گران‌قدر می‌پذیریم و او را به خاطرِ آوردن چنین ترکیبی تشویق می‌کنیم. مثل: پیدای پنهان/ آغازِ پایان و ...

ج) اگر بخواهید واج‌های یک واژه را بنویسید، باید بخش‌ کردن را بلد باشید؛ یعنی اول بتوانید هجاهای یک کلمه را بنویسید. درست است که این کار کلاس‌اولی‌هاست و ساده به نظر می‌رسد ولی به جان عزیز شما نباشد، به جان خودم، بسیار دیده‌ام دانش‌آموز کنکوری «دقّت» را یک‌هجایی می‌داند؛ در حالی که این واژه از دو هجای دِق + قَت ساخته شده است. یادتان باشد در بخش کردن کلمات حتماً مثل کلاس اول از دست‌های‌تان کمک بگیرید و کلمه را با صدای بلند تلفظ کنید.

د) پیش‌نیاز بسیاری از سؤالات املا، دانستن کلمات هم‌آوا و معنی آن‌هاست. بعضی‌ها وقتی به سؤال املا می‌رسند، هر کلمه‌ی کمی ویژه را جزء غلط‌ها می‌شمارند. مثلاً قربت، ثمین، فراق و... . باید به این عزیزان گفت که خیلی بپایید2 چون این واژه‌ها، هم‌آواهایی دارند مثل سدّ سکندر3 با معنی پر و پیمان: غربت، سمین، فراغ و... که ظاهرشان نشان نمی‌دهد که غلط هستند بلکه باید معنی آن‌ها را بدانید و در جمله بسنجید.

ه) برای تشخیص اجزای اصلی جمله، باید نیازهای فعل را بشناسیم. بعضی‌ها هر چه در جمله می‌بینند می‌شمارند و گاه جملات هفت، هشت یا حتی نُه جزئی پیدا می‌کنند! در حالی که فعل، گاهی فقط نهاد می‌خواهد. گاه غیر از نهاد، مفعول یا متمم یا مسند می‌خواهد و گاه علاوه بر نهاد، دو مفعول یا متمم و مفعول یا متمم و مسند یا مفعول و مسند لازم دارد؛ یعنی جمله حداقل دو جزء و حداکثر چهار جزء دارد، نه بیش‌تر.

دوستان خواننده! اگر بخواهم بیش از این‌ها بگویم باید بروم صفحات بعدی مجله ولی ما اهل ادب باید مرز خود را بشناسیم و پای‌مان را بیش از گلیم‌مان دراز نکنیم4.

پاورقی:

1. چون که با کودک سر و کارت فتاد/ پس زبان کودکی باید گشاد

2. مراقب باشید.

3. کنایه از محکم

4. کنایه از خارج نشدن از حد و حدود

پاسخ تلفنی به سوالات شما
پاسخ تلفنی به سوالات مشاوره ای و آموزشی شما

باسخ به سوالات شما در زمینه مشاوره کارنامه و هدف گذاری برای آزمون ها ، شروع مطالعه برای کنکور 97 ، روش درس خواندن ، مدیریت منابع و تکمیل ظرفیت کنکور 96 و ...

از طریق تلفن ثابت در سراسر کشور بدون پیش شماره
با شماره 9099071219 تماس بگیرید
ساعت پاسخگویی از 8 صبح تا 12 شب
دینامیک (بخش دوم )فیزیک چهارم ریاضی
  برای شرکت در کلاس کلیک کنید( چهارم رياضي)
دبیر : سیاوش فارسی