رابطه بین دوک‌های خواب و فرایند تثبیت حافظه

تلاش محققان کشور برای شناسایی رابطه بین دوک‌های خواب و فرایند تثبیت حافظه



طرح شناسایی رابطه بین دوک‌های خواب و فرایند تثبیت حافظه توسط محقق دانشگاه فردوسی مشهد و با همکاری ستاد توسعه علوم و فناوری‌های شناختی اجرا می‌شود.

به گزارش ایسنا، سحر مقیمی، عضو هیات علمی دانشگاه فردوسی مشهد و مجری طرح «شناسایی رابطه بین دوک‌های خواب و فرایند تثبیت حافظه» درباره این طرح اظهار کرد: خواب به عنوان یکی از مکانیزم‌های موثر در تثبیت حافظه شناخته شده است.

 

در طول فرایند تثبیت، حافظه‌ای که جدیداً ثبت شده است به حافظه بلندمدت انتقال پیدا می‌کند. کیفیت ثبت حافظه به طول زمان خواب، میزان انگیزه برای یادآوری، نوع حافظه و همچنین مراحل مختلف خواب بستگی دارد.

مقیمی عنوان کرد: خواب عموماً به دو نوع خواب NREM و خواب REM طبقه بندی می‌شود. بر اساس تقسیم بندی جدید، خواب NREM خود دارای سه مرحله است؛ در مرحله 3 امواج آهسته با فرکانس پایین در محدوده فرکانسی دلتا (کمتر از حدود چهار هرتز) دیده می‌شوند که به نوسانات SWS مشهور هستند.

عضو هیات علمی دانشگاه فردوسی مشهد گفت: علیرغم مطالعات گسترده‌ای که در این زمینه انجام شده است، هنوز به طور دقیق مشخص نشده که هر یک از مراحل خواب چگونه بر روی حافظه‌های مختلف اثر می‌گذارد. شواهدی وجود دارد که نشان می‌دهد دو نوع مجزای دوک خواب وجود دارد؛ دوک‌های آهسته با بازه فرکانسی تقریبی 14-12 هرتز و دوک‌های سریع با بازه فرکانسی تقریبی 14-16 هرتز.

به گفته مقیمی، هنوز در بین دانشمندان اجماعی برای بازه فرکانسی دقیق دوک‌ها وجود ندارد. عوامل مختلفی مانند سن و چرخه خواب بر روی تغییرات زمانی و مکانی دوک‌ها موثر هستند. کیفیت و کمیت مراحل مختلف خواب از جمله دوک‌های خواب با افزایش سن تغییر می‌کند.

وی یکی از مسائل در اغلب مطالعات گذشته بر روی دوک‌ها را کاربرد بازه فرکانسی و دامنه مینیمم ثابت برای شناسایی دوک‌ها دانست؛ در حالی‌که خواص دوک‌ها (مانند فرکانس و دامنه) با سن، ریتم قلب و مکان آن‌ها در جمجمه تغییر می‌کند.

مقیمی با بیان اینکه نتایج تحقیقات مختلف بر اهمیت خواب NREM در حافظه و یادگیری تاکید می‌کنند، گفت: دوک‌های خواب NREM نقش کلیدی در ارتباط بین هیپوکامپ و نئوکورتکس درحین تثبیت حافظه ایفا می‌کنند. ویژگی‌های مختلف دوک‌ها در شرایط مختلف و به خصوص افزایش سن تغییر می‌کنند.

وی با بیان اینکه پروژه «شناسایی رابطه بین دوک‌های خواب و فرایند تثبیت حافظه» با همکاری ستاد توسعه علوم و فناوری‌های شناختی معاونت علمی و فناوری ریاست جمهوری در حال انجام است، تصریح کرد: در این پروژه با استفاده از ثبت سیگنال‌های SEEG افراد در خواب، دوک‌ها و ویژگی‌های آنها را در افراد مختلف و در مراحل مختلف خواب بخصوص مرحله دو خواب NREM و نوسانات SWS شناسایی و رابطه بین این ویژگی‌ها و عملکرد افراد در آزمون‌های حافظه قبل و بعد خواب را بررسی می‌کنیم.

مقیمی گفت: بررسی رابطه ویژگی‌های دوک‌های خواب (چگالی، فرکانس و دامنه) و عملکرد افراد در آزمون‌های حافظه، بررسی رابطه بین ویژگی‌های دوک‌های خواب و تثبیت حافظه در حین خواب و بررسی اثر متقابل نوسانات SWS و دوک‌های خواب بر روی تثبیت حافظه از اهداف این طرح هستند.

منبع :