موارد قابل ذکر (ادب پارسی)

آقای محترم دانش‌آموز، خانم محترم دانش‌آموز، نظامی گنجه‌ای که خدا نور به مزارش ببارد، هفت قرن پیش پسرش را راهنمایی کرد و گفت: «هنگام مطالعه...

به نام آن که در جان و روان است                            توانایی‌دهِ هر ناتوان است


دوستان خواننده، شاید باورتان نشود اما:

* مورد داشتیم دانش‌آموز کنکوری در جمله‌ی «بعید از ما قدرت‌مداران هفت خطّه که تو این بازی قهر و آشتی کوتاه بیاییم»،  فکر کرده هفت‌خط1 نوعی شلوار راحتی منزل است که اتفاقاً  خطوط راه‌راه هم دارد!

* مورد داشتیم چون طرف شنیده «ه» یکی از وندهای فارسی است که کلمه‌ی مشتق می‌سازد، هر کلمه‌ای را که «ه» داشته مشتق فرض کرده؛ مثل: تازه، نامه، خانه، سینه، شانه، پروانه و...2

آخر یکی نیست بگوید بابا هر گردی گردو نیست.

* مورد داشتیم سوژه‌ی مورد نظر که همان دانش‌آموز کنکوری باشد، خواسته خیلی لفظ قلم3 حرف بزند، خطاب به معلمش گفته: «استاد، من فرمودم در املا مشکل دارم، شما عرض کنید چه کار کنم؟»

آخر عزیز من، یک بار جدول گونه‌ی «مودبانه‌ی افعال» را که در درس زبان فارسی آمده است، مرور کن که این جوری قشر زحمتکش دانش‌آموز را ضایع نکنی؛ تازه تست‌هایت را هم درست جواب دهی.

* مورد داشتیم دانش‌آموز موقع شمارش تکواژ، هر جا به فعل رسیده برای محکم‌کاری یک تکواژ صفر هم شمرده. آخر جان من! تکواژ صفر فقط مختص افعالی است که شناسه ندارند. بعضی از افعال سوم شخص، افعال امر و نهی مفرد و فعل است و هست در این گروه می‌گنجند.

* مورد داشتیم دانش‌آموز تست لغت را غلط جواب می‌دهد؛ نه یکی، نه دو تا، نه سه تا، پنجاه تا تست لغت را غلط جواب می‌دهد. بعد وقتی می‌پرسی چرا، چشم‌هایش را برمی‌گرداند و می‌گوید: «نمی‌دانم، من خوانده‌ام». وقتی پیله می‌کنی4 که: «نه، راستش را بگو چرا؟» می‌گوید: «یک بار لغت‌ها را روزنامه‌وار خوانده‌ام.»

آخر قربانت بروم، مگر کتاب درسی روزنامه است؟ مگر نشنیده‌ای که می‌گویند «کار نیکو کردن از پُر کردن است»؟

در به‌خاطر‌سپاری لغات،‌ من نه، بلکه کارکُشته‌ها5 می‌گویند: تکرار، تکرار، تکرار و مرور.

* مورد داشتیم یکی از خالقان موارد فوق (یعنی یک دانش‌آموز در آستانه‌ی کنکور) از هر مبحث، کمی می‌خوانده و می‌رفته سراغ مبحث بعدی. کمی تاریخ ادبیات، بعد چند تا لغت، بعد چهار تا بیت شعر با معنی و...

آقای محترم دانش‌آموز، خانم محترم دانش‌آموز، نظامی گنجه‌ای که خدا نور به مزارش ببارد، هفت قرن پیش پسرش را راهنمایی کرد و گفت: «هنگام مطالعه...

می‌کوش به هر ورق که خوانی              آن دانش را تمام دانی»

هنگام خواندن ادبیات، مبحثی پیش بروید و پس از اتمام هر بخش، وارد مبحث بعدی شوید تا کم‌تر موارد این‌چنینی پیش آید.


پاورقی:

1. هفت خط بودن: کنایه از نهایت نیرنگ‌بازی است. در گذشته جام هفت خط وجود داشته است و کسی که تا خط هفتم می‌نوشیده نشانگر توانایی خارق‌العاده‌ی او بوده است.

2. «ه‌» وقتی «وند» محسوب می‌شود که اگر از واژه جدایش کنیم معنی کل واژه در بخشِ باقی‌مانده، وجود داشته باشد. مثلاً در کلمه‌ی «نامه» مفهوم نامه در نام نیست، پس «ه» وند محسوب نمی‌شود.

3. اصطلاحاً با ادب و نزاکت و نوشتاری حرف زدن را می‌گویند.

4. اصرار کردن

5. آدم‌های باتجربه