اگر عرق نمی‌کنید بخوانید

سیستم تعریق بدن به واسطه غدد عرق قرار گرفته در ناحیه پوست کار می‌کند

اگر عرق نمی‌کنید بخوانید


سيستم تعريق بدن به واسطه غدد عرق قرار گرفته در ناحيه پوست کار مي‌کند و توسط مکانيسم‌هاي مختلفي تنظيم مي‌شود. در واقع اين سيستم تحت کنترل سيستم اعصاب احشايي بدن يا سيستم اعصاب اتونوم است.

 بسياري افراد از عرق کردن بيش از حد شکايت دارند اما گروهي هم بسيار کم عرق مي‌کنند يا اصلا عرق نمي‌کنند، وضعيتي که حتي مي‌تواند جان فرد را به خطر بيندازد. زماني که دماي هوا بالا مي‌رود، بدن سعي مي‌کند از طريق تعريق خود را خنک نگه دارد، در غير اين صورت دماي بدن بالا مي‌ماند و فرد را دچار مشکل مي‌سازد. 

اگر هنگام ورزش‌هاي سنگين يا قرار گرفتن در هواي بسيار گرم عرق نمي‌کنيد حتما با يک پزشک مشورت کنيد.

 عوامل مختلفي مي‌توانند فرايند عرق کردن را تحت تاثير قرار دهند و باعث کاهش يا افزايش آن شوند. برخي داروها مانند داروهاي مخصوص بيماري‌هاي رواني ممکن است فعاليت غدد عرق را مختل کنند. ژنتيک نيز مي‌تواند در کم بودن يا عدم تعريق تاثيرگذار باشد. براي مثال کودکان مبتلا به بيماري ژنتيکي
hypohidrotic ectodermal dysplasia)HED)  بدون غدد عرق به دنيا مي‌آيند و اين موضوع آنها را در خطر گرمازدگي و مرگ قرار مي‌دهد. 

البته اين بيماري بسيار نادر و تنها 37 مورد از آن در متون پزشکي گزارش شده است. اين اختلال به صورت حملات بدون توجيه افزايش دماي بدن، عدم تعريق و عدم درک درد مشخص مي‌شود. ساير تظاهرات باليني آن نيز شامل کم بودن حجم عضلات، عقب‌ماندگي ذهني، شلي مفاصل، فقدان حس درد سطحي و عمقي و خودخوري به صورت آسيب به زبان و انگشتان است.
 

از ديگر عواملي که باعث کمبود تعريق مي‌شوند، مي‌توان به اختلال «نوروپاتي اتونوم» اشاره کرد. اين بيماري عملکرد دستگاه عصبي خودمختار را مختل مي‌کند. وظيفه اين دستگاه تعديل ارگان‌هاي داخلي، غدد عرق و فشار خون است. آسيب به آن مي‌تواند عملکرد غدد عرق را مختل سازد.

وقتي مايعات بدن ته مي‌کشد!

عفونت‌هاي شديد و التهاب چرکي غدد عرق نيز ممکن است عملکرد اين غدد را مختل سازند. علاوه براين سوختگي‌هاي شديد (درجه سه) حاصل از آتش‌سوزي، مواد شيميايي يا برق‌گرفتگي ممکن است به غدد عرق، ماهيچه‌ها و حتي استخوان نيز آسيب برسانند. از ديگر عوامل کمبود عرق، کم آبي است. اگر هنگام فعاليت در هواي گرم براي جبران آب از دست رفته بدنتان مايعات کافي ننوشيد به راحتي دچار کم‌آبي خواهيد شد.
 

از ديگر دلايل کم‌آبي مي‌توان به اسهال و استفراغ مداوم و مصرف داروهاي ادرارآور اشاره کرد. اگر دچار تشنگي، ضعف و گيجي شده‌ايد، بدانيد آنقدر مايعات بدنتان کم شده که ديگر چيزي براي عرق کردن باقي نمانده است. کم‌آبي شديد مي‌تواند کشنده باشد به خصوص در مورد کودکان و افراد مسن.
 

گرمازدگي نيز مانند کم‌آبي زماني اتفاق مي‌افتد که در هواي گرم فعاليت مي‌کنيد و به ازاي مايعات از دست رفته بدنتان مايعات کافي نمي‌نوشيد. گرمازدگي بسيار خطرناک است زيرا مکانيسم طبيعي عرق کردن را از کار مي‌اندازد. مهم‌ترين علامت آن نيز رسيدن دماي بدن به بالاي 40 درجه سانتي‌گراد است.

با ورزش‌هاي سنگين هم عرق نمي‌کنيد؟

يکي از دلايل عمده عدم تعريق در هنگام ورزش، ننوشيدن مايعات کافي در حين ورزش و قبل و بعد از آن است. اگر به اندازه کافي مايعات نمي‌نوشيد يا زياد از حد به دستشويي مي‌رويد، مايعات بدنتان کاهش يافته و کمتر عرق مي‌کنيد، اگر دماي بدنتان هنگام ورزش خيلي بالا نمي‌رود انتظار تعريق زياد نداشته باشيد. براي مثال بسياري از افراد هنگام قدم زدن خيلي عرق نمي‌کنند.
 

به هر حال اگر قبل، حين و بعد از ورزش مايعات کافي مي‌نوشيد و به شدت ورزش مي‌کنيد و در عين حال عرق نمي‌کنيد، ممکن است دچار اختلال خاصي باشيد. براي مثال برخي بيماري‌هاي پوستي، غدد عرق را مسدود مي‌کنند.
 

همچنين اختلالات عصبي مانند سندرم «گيلن باره» از ديگر دلايل عمده عدم تعريق به حساب مي‌آيد. سندرم گيلن باره اختلال نادري است که در نتيجه حمله سيستم ايمني بدن به اعصاب محيطي ايجاد و به دنبال آن احساس ضعف در ماهيچه‌ها، بي‌حسي، گزگز و گاهي اوقات فلجي ديده مي‌شود. اختلالات عصبي، اختلالات مادرزادي، سندرم‌هاي ژنتيک و ضربه خوردن غدد عرق نيز از دلايل احتمالي عدم تعريق هستند.

چه زماني بايد به پزشک مراجعه کرد؟

بيشتر افرادي که عرق نمي‌کنند بعدها متوجه مي‌شوند اين موضوع در ساير اعضاي خانواده‌شان نيز مطرح است. به هرحال عرق نکردن هنگام ورزش و بالا رفتن دماي بدن مي‌تواند خطرناک باشد. براي تشخيص علت آن حتما با يک پزشک مشورت کنيد.
 

اگر در حين ورزش احساس مي‌کنيد دماي بدنتان بيش از حد بالا رفته است فعاليت خود را متوقف کنيد و دوش آب سرد بگيريد. اگر هم به حمام دسترسي نداشتيد کافي است به صورت‌تان آب خنک بزنيد و با استفاده از يک حوله مرطوب پوست خود را خنک نگه داريد. مايعات خنک بنوشيد و تا زماني که دماي بدنتان نرمال نشده است در مکاني خنک بنشينيد.

عرق نکردن سلامت پوست را به خطر مي‌اندازد

سيستم تعريق بدن به واسطه غدد عرق قرار گرفته در ناحيه پوست کار مي‌کند و توسط مکانيسم‌هاي مختلفي تنظيم مي‌شود. در واقع اين سيستم تحت کنترل سيستم اعصاب احشايي بدن يا سيستم اعصاب اتونوم است.
 

بيماري‌هاي مختلفي مي‌توانند باعث افزايش يا کاهش ترشح عرق شوند. عرق کردن نوعي مکانيسم دفاعي براي بدن به شمار مي‌آيد. براي مثال پوست را مرطوب نگه مي‌دارد و از خشک شدن و ترک خوردن آن جلوگيري مي‌کند. اگر پوست خشک شود و ترک بخورد، ميکروب‌ها مي‌توانند وارد پوست و بافت‌هاي زيري آن شوند. براي مثال گاهي اوقات در بيماران ديابتي ترشح غدد عرق در پوست کاهش پيدا مي‌کند، پوست خشک مي‌شود، ترک مي‌خورد و در نهايت ورود ميکروب‌ها به پوست باعث ايجاد زخم پاي ديابتي مي‌شود.

هم افزايش  تعريق  و هم کاهش!

بيماري‌هاي مختلفي مي‌توانند باعث افزايش يا کاهش ترشح عرق در پوست شوند. برخي از اين بيماري‌ها مربوط به غدد درون‌ريز هستند. براي مثال پرکاري تيروئيد و تحريک اعصاب اوتونوم يا احشايي باعث مي‌شود ترشح عرق در پوست افزايش پيدا کند. البته اين بيماري علائم ديگري هم دارد از جمله کاهش وزن، تپش قلب و لرزش اندام‌ها.
 

بيماري ديابت هم به صورت افزايش ترشح عرق و هم به صورت کاهش ترشح عرق خود را نشان مي‌دهد. در اين بيماري معمولا ميزان تعريق کف دست افزايش و تعريق در پاها کاهش پيدا مي‌کند. به همين دليل است که پوست پاي افراد ديابتي معمولا خشک مي‌شود و ترک مي‌خورد.
 

بيماري آکرومگالي از ديگر بيماري‌هايي است که با افزايش ترشح هورمون رشد باعث افزايش ترشح عرق مي‌شود. از علائم ديگر اين بيماري مي‌توان به سردرد، جلوزدگي فک، بزرگ شدن گوش، بيني، پاها و انگشتان و افزايش چين‌خوردگي صورت اشاره کرد. بيماري که به علت افزايش تعريق به متخصص غدد مراجعه مي‌کند، معمولا تحت بررسي‌هاي هورموني قرار مي‌گيرد و اگر از لحاظ هورموني نرمال باشد براي درمان به متخصصان پوست ارجاع مي‌شود.
 

متخصصان پوست نيز با توجه به ميزان و ناحيه تعريق از درمان‌هاي مختلفي استفاده مي‌کنند. اگر تعريق به صورت محدود در يک ناحيه خاص باشد، ممکن است با تزريق بوتاکس کاهش پيدا کند. علاوه بر بوتاکس، از داروهاي خوراکي و پمادهاي موضعي نيز مي‌توان استفاده کرد. اگر تعريق بسيار شديد باشد ممکن است در ناحيه زير بغل، تزريق و بلوک سيستم عصبي انجام گيرد.

 

منبع :