خودتان مشاور خودتان باشید

می‌دانید یک مشاور درسی برای شما چه می‌کند؟ شما برای او صحبت می‌کنید، صحبت‌های شما را گوش می‌کند، فکر می‌کند و سپس برای شما راهکار و برنامه‌ای در نظر می‌گیرد.



می‌دانید یک مشاور درسی برای شما چه می‌کند؟ شما برای او صحبت می‌کنید، صحبت‌های شما را گوش می‌کند، فکر می‌کند و سپس برای شما راهکار و برنامه‌ای در نظر می‌گیرد.

خودتان مشاور خودتان باشید. حرف‌های خود را گوش کنید. سپس راجع به خودتان، فرایند تفکر و به این‌که چگونه یک مطلب درسی را به‌خوبی یاد گرفته‌اید فکر کنید.

به این فکر کردن راجع به یادگیری، فراشناخت می‌گویند. این مفهوم طی دو دهه‌ی گذشته جایگاه ویژه‌ای نزد محققان و صاحب‌نظران پیدا کرده است. دانش‌آموزان با استفاده از مفهوم فراشناخت و تفکر در رابطه با نظام شناختی خود و کنترل آن می‌توانند به اهداف یادگیری خود دست یابند. به عبارت دیگر می‌توان فراشناخت را به دانستن درباره‌ی نحوه‌ی یادگیری و تفکر خود معنی کنیم؛ به همین سبب یکی از تعابیر نزدیک به فراشناخت یاد گرفتن یادگیری است.

مهم‌ترین امتیاز دانش فراشناختی این است که دانش‌آموز یا هر یادگیرنده‌ی دیگری را قادر می‌سازد تا لحظه به لحظه از فعالیت یادگیری خود و چگونگی پیشرفت کارش آگاه باشد و نقاط ضعف و قوت خودش را تشخیص دهد. با این توصیفات اولین ابزاری که باعث می‌شود مراحل فراشناخت را به‌درستی انجام دهید دفتر برنامه‌ریزی و کتاب خودآموزی است. با بررسی این دو ابزار نتیجه‌ی خوب و بد یادگیری خود را در ازای هر مقدار و هر نوع مطالعه بررسی می‌کنید.

برای یادگیری برنامه‌ریزی کنید. برنامه‌ریزی برای یادگیری، شبیه روشی است که مربی فوتبال برای جایگزینی بازیکن در مقابل تیم رقیب به کار می‌گیرد و بعد از این‌که فیلم‌‌های تیم مقابل را تماشا کرد، برای راهبرد‌های حمله، دفاع و مقابله تصمیم می‌گیرد. برای مثال، اگر تیم مقابل، دفاع ضعیفی داشته باشد، مربی احتمالاً تصمیم می‌گیرد که بر حمله یا هجوم تأکید کند؛ سپس مربی برای این‌که بازیکنان مسئولیت خود را در بازی بدانند با آن‌ها صحبت می‌کند. همین‌طور دانش‌آموز باید طرحی کلی برای یادگیری داشته باشد. او هنگام مطالعه و در کلاس درس جزوه می‌نویسد و مدت‌زمان نیاز به مطالعه را پیش‌بینی می‌کند. جزوه‌‌‌هایش را مرور و مطالعه می‌کند و در صورت لزوم روش‌های یادگیری را جایگزین یکدیگر می‌کند و به منابعی غیر از کتاب‌‌های درسی مانند کتاب‌های کمک‌آموزشی و تمرین  و تست مراجعه می‌کند.

وقتی می‌خواهیم چیزی را یاد بگیریم ذهن ما سعی می‌کند اطلاعات تازه را با اطلاعاتی که داریم برای به خاطر سپردن در حافظه آماده کد ولی زمانی که می‌خواهیم یاد گرفتن را یاد بگیریم باید به این فکر کنیم که چگونه این اطلاعات را به ذهن بسپاریم تا بهتر در خاطرمان بماند؛ بنابراین باید هم‌زمان که می‌خواهیم چیزی را یاد بگیریم فکر کنیم نحوه یادگیری ما چه‌طور باشد که مطالب ماندگاری بیش‌تری در ذهن ما داشته باشد. باید اشتباهات یادگیری را بشناسیم و آن‌ها را اصلاح کنیم و بررسی کنیم که کدام روش را جایگزین کدام روش کنیم تا نتیجه‌ی بهتری بگیریم. مثلاً برای فلان درس بهتر است تست زده شود یا تشریحی کار شود؟ چه‌قدر تست، چه‌قدر تشریحی؟ فلش‌کارت یا جعبه‌ی لایتنر؟

این همان چیزی است که با عنوان شخصی‌سازی برنامه‌ی راهبردی در کانون مطرح شده است و دانش‌آموزان با توجه به توانایی و نیاز و هدف خود برای یادگیری، برنامه‌ریزی می‌کنند.