نوروز 96

روشی برای مطالعه‌ی درس شیمی

به خاطر داشته باشید که خواندن 10 صفحه از کتاب شیمی مشابه خواندن 10 صفحه از یک کتاب تاریخ یا ادبیات نیست.



به‌ خاطر داشته باشيد که خواندن 10 صفحه از کتاب شيمي مشابه خواندن 10 صفحه از يک کتاب تاريخ يا ادبيات نيست. متن مربوط به اين درس پيچيده‌تر است؛ زيرا شامل فرمول‌ها، نمودارها، تصاوير و مفاهيم مشکل است؛ بنابراين نياز داريد براي خواندن، فکر کردن و انجام تکاليف زمان بيش‌تري اختصاص دهيد. به عنوان مثال ممکن است براي تسلط بر 5 صفحه از کتاب شيمي نياز به 50 دقيقه زمان داشته باشید.

سعي کنيد تا قدرت انتقال خود را بهبود بخشيد. تکاليف را دسته‌بندي کنيد و آن‌ها را به قسمت‌هاي کوچک‌تر تقسيم کنيد. براي مثال براي مطالعه‌ي 20 صفحه از کتاب، آن را به 4 بخش 5 صفحه‌اي تقسيم کنيد.

به طور فعال مطالعه کنيد و به دنبال ايده‌ها و فکرهاي بهتر براي يادگيري باشيد و نکات مهم را برجسته و نکات خیلی مهم را در حاشیه‌ی کتاب یادداشت کنید. از ايده‌‌هاي کليدي در حاشيه‌ی کتاب استفاده کنيد. هنگامي که مي‌خواهيد در حاشيه‌ی کتاب خود مطلبي بنويسيد بهتر است که از ايده و تفکر خود مثال‌ها يا فرمول‌ها را شرح دهيد؛ زيرا اين روش به اندازه‌ي کلمات داخل متن مهم هستند.

هنگام مطالعه ممکن است سؤال براي‌تان پيش بيايد. آن‌ها را در يک برگه‌ای بنويسيد و سعي کنيد جواب آن‌ها را پيدا کنيد. در اولین فرصت از دبیر، دوستان، پشتیبان یا فامیل بپرسيد.

براي يادداشت‌هايي که در کلاس يا کتاب‌هاي مختلف در ارتباط با درس تهيه کرده‌ايد یا نکاتی که از تست‌ها (مخصوصاً تست‌های نزده و غلط) استخراج کرده‌اید، زمان مناسبی در نظر بگيريد و سعي کنيد آن‌ها را در يک دفترچه‌ی مخصوص خلاصه‌نويسي کنيد.

بلافاصله بعد از کلاس وقت مناسبي را برای ويرايش و مرور يادداشت‌هاي خود در نظر بگيريد؛ زيرا اين زمان، بهترين فرصت براي کشف ايده‌ها و مفاهيمي خواهد بود که شايد سر کلاس از آن‌ها چيزي متوجه نشده‌ايد يا ناقص درک کرده‌ايد. سعي کنيد مطالب را با کتاب درسي خودتان مقايسه کنيد و درستي کشف ايده‌ی خود را دريابيد.

برای آماده شدن براي امتحان وقت مناسبي را در نظر بگيريد و تعدادي نمونه‌سؤال از سال‌های گذشته کار کنید؛ سپس با استفاده از آن‌ها مسائل مشابه را مورد بررسي قرار دهید و براي هر کدام روش حل مناسبي طراحي کنيد. در صورت نياز معادله يا فرمول مربوط به مسائل را از کتاب درسي خود پيدا کنيد. هنگام جواب دادن به سؤالات و مسئله‌ها به خود اطمينان دهيد که قادر هستيد به سؤال، پاسخ مناسبي دهيد. براي افزايش اطمينان مي‌توانيد از خود بپرسيد که اين مسئله جزء کدام دسته از مواردي است که قبلاً حل کرده‌‌ايد. در ذهن خود مسائلي را به خاطر آوريد که قبلاً در دفترچه‌ی مکمل سؤالات کتاب خود به آن‌ها پاسخ داده‌ايد.

يکي از هم‌کلاسي‌هاي خود را به عنوان شريک مطالعاتي خود انتخاب کنيد و حداقل هفته‌اي يک‌بار درس‌ها را با يکديگر مرور کنيد و مطالب درسي را براي هم شرح دهيد. در انتخاب شريک مطالعاتي خود دقت کنيد که شخصي جدي و قابل اطمينان و صادق در درس خواندن باشد. از يکديگر امتحان بگيريد و مطالب را با صداي بلند براي هم توضيح دهيد.

حل تمرين‌ها و شرح مسائل را با صداي بلند انجام دهيد و تصور کنيد که شيمي را به شخص ديگري درس مي‌دهيد. اين روش، مفاهيم را در حافظه‌ي بلندمدت قرار مي‌دهد.

بعد از هر امتحان زمان مناسبي را براي مرور سؤالات امتحانيدر نظر بگيريد و به رفع اشکالات خود بپردازيد.

من در حل کردن مسائل شيمي مشکل دارم. آيا درست است از مطالعه‌ی آن‌ها صرف نظر کنم؟

تعداد سؤال‌هايي که نیاز به محاسبه‌هاي عددي و استوکيومتري دارند، حدود 30 درصد کل سؤال‌هاي شيمي و قابل توجه است؛ بنابراين بهتر است اين مشکل را حل کنيد! بسياري از مسائل عددي در شيمي مثل مسائل ترموديناميک شیمی (ترموشیمی)، سينتيک و تعادل‌ها، مسائل ساده‌اي هستند و کنار گذاشتن آن‌ها به هيچ وجه توصيه نمي‌شود. بهتر است با کمي وقت گذاشتن و حل مسائل نمونه‌ي بيش‌تر، به اين گونه مسائل تسلط پيدا کنيد.

اهميت تست زدن و تست زدن بيش از حد معمول در شيمي چگونه است؟

کم‌تر از رياضي و فيزيک است. به طور کلي در درس‌هايي که جنبه‌ی حفظي بيش‌تري دارند، به جاي حل تست‌هاي بيش از حد معمول، بهتر است به مطالعه‌ی دوباره و عميق کتاب درسي و خلاصه‌ها بپردازيد. در درس‌هاي رياضي و فيزيک، معناي تستِ بيش‌تر حل کردن، تسلط بيش‌تر بر درس است اما در شيمي بايد پس از مطالعه‌ی عميق کتاب درسي به حل تست‌هاي کنکور سراسري از چند سال گذشته بپردازید (از سال 84 به بعد که کتاب‌های شیمی عوض شده است). پس از آن، بررسي تست‌هاي المپياد شيمي مرحله‌ی اول نيز بسيار مفيد است. قبل از حل اين تست‌ها، حل کردن تست‌هاي تأليفي توصيه نمي‌شود.

براي هر تست شيمي چه‌قدر وقت بايد اختصاص دهيم؟

با توجه به زمان کل دفترچه‌ی درس‌های اختصاصي و سؤال‌هاي درس‌هاي ديگر، نسبت زمان هر تست شيمي از تست‌هاي رياضي و فيزيک کم‌تر است. بهتر است در حل هر تست شيمي، حداکثر يک دقيقه زمان به طور متوسط در نظر بگيريد و براي بررسي سؤال‌هاي شيمي در بار اول مثلاً در کنکور سراسري، حدود 30 دقيقه زمان اختصاص دهيد و پس از آن به بررسي تست‌هاي سخت‌تر که در مرور اول دفترچه آن‌ها را حل نکرده‌ايد، بپردازيد.