سخنان کاظم قلم چی در جلسه برترهای آزمون 20 شهریور 94

کیفیت مطالعه



در ابتدای جلسه کاظم قلم چی از دانش آموزان و اولیا آن ها خواست مقاله ایشان را مطالعه کنند و به اهمیت نقش اولیا تاکید کردند. بخشی از صحبت های ایشان را در زیر بخوانید:

جلسات متعددی برای اولیای دانش آموزان برگزار می شود تا به طور مشخص اولیا بدانند چه کارهایی می توانند برای فرزندانشان انجام دهند.

موضوع این جلسه کیفیت مطالعه است. این مطالب حاصل تجربه ی موفق کانون طی سال های طولانی است. چه کنید که از یک ساعت مطالعه خود بیشترین بازده را داشته باشید. از نظر من کیفیت مطالعه دو بخش مهم دارد:

نخست : وضوح و شفافیت در روش ها .

یعنی این که هر فردی روش های مناسب خود را برای مطالعه بشناسد و بتواند به طور واضح روش های خود را بیان کند و بنویسد .در این جمله چندین نکته وجود دارد. اولین نکته بر این است که هر فردی روش های مخصوص به خودش را دارد اما این به این معنی نیست که روش مطالعه افراد مشابه هم نباشند. این که دانش آموزان بتوانند روش های خودشان را بیان کنند خیلی مهم است. هنگامی که شما روش مناسب خودتان را شناختید موفقیت شما چند برابر می شود. خصوصا اگر روش های خودتان را به صورت کاملا شفاف بشناسید. اگر کسی زیاد مطالعه می کند ولی نتیجه کمتری می گیرد به این دلیل است که روش های او واضح و مشخص نیست.

در روزهای اخیر جهت افتتاح مدرسه‌ای در شوش بودیم و در جلسه‌ای که با برترهای آن شهر داشتیم، روش های موفق دانش آموزان برتری که نمره فیزیک آن ها بالای 20 بود و روش مطالعه خودشان را هم می دانستند را پرسیدم و برخی از دانش آموزان آن‌جا به خوبی و به وضوح می‌توانستند روش خودشان را بیان کنند. آن‌ها هم‌چنین یک رتبه دو رقمی (84 رشته تجربی) در کنکور 94 داشتند که یکی از بهترین رتبه‌ها طی چند سال اخیر از شهرستان شوش بود و او دلیل موفقیت خودش را در دو موضوع می دانست: استفاده از فقط کتاب های آبی کانون و غایب نشدن در هیچ آزمونی.

دوم :تعادل داشتن در مطالعه

یعنی در بخش های مختلف مطالعه ، هر فردی متناسب با وضعیت خود و نیازهایی که دارد تعادل ها را رعایت کند و از افراط و زیاده روی در بعضی کارها و کم کاری در زمینه های دیگر بپرهیزد . صفحه ی ۱۸۲ دفتر برنامه ریزی در زمینه ی تعادل راهگشاست .باید 6 هفته این صفحه را پر کنید تا ارزیابی منطقی ای از مطالعه خود براساس این صفحه داشته باشید.

هم روش های مطالعه وهم تعادل های مطالعه برای هر فردی متفاوت از دیگران است. البته نکات مشترک زیادی هم در بین روش های موفق وجود دارد ولی هر فردی باید قبل از نگاه به دیگران به خود اتکا کند و روش های مناسب خود و تعادل های مناسب خود را بر اساس موفقیت های قبلی اش کشف کند و سپس به سراغ دیگران برود . ابتدا موفقیت هایتان را ببینید و از درون آن ها روش کشف کنید.

نخستین افرادی که می توانند به شما کمک کنند پدر و مادر و خانواده شما هستند زیرا آن‌ها علاوه بر انگیزه ی کمک به شما، شناخت بیشتری هم از رفتار آموزشی و مطالعه ی شما از کودکی تا کنون دارند و بهتر می توانند با شما گفت و گو کنند و در کشف روش های موفق به شما یاری برسانند . پس از اولیا گفت وگو با دوستان خوب و پشتیبانتان می تواند در کشف روش های موفق و بهبود کیفیت مطالعه به شما کمک کند . اما یادتان باشد که در این جا هم نقش اصلی را خودتان دارید.

پشتیبان ها با تک تک دانش آموزان باید هدف گذاری کنند و در این هدف گذاری، نقش اصلی را دانش آموز دارد.

در این مقاله ابتدا به روش ها می پردازم و شیوه ی کشف روش های مناسب شما را بیان خواهم کرد (در این راستا اولیا نیز بسیار می توانند به دانش آموزان کمک کنند) و سپس در مورد تعادل های مطالعه توضیح خواهم داد.

کشف روش از موفقیت ها

افراد غالبا بعد از موفقیت تفکر نمی کنند ولی بعد از شکست در پی کشف علل آن هستند در صورتی که از دل موفقیت تئوری زیادی می توان کشف کرد. طبق همین استدلال همواره توصیه می کنیم پس از دیدن کارنامه، به نقاط قوت خود توجه کنید. بهترین نمره ها نتیجه ی بهترین روش ها هستند.

وضوح در روش ها (دانش آشکار به جای دانش ضمنی)

توانایی در بیان روش ها و نوشتن روش ها

اگر نتوانید روش های موفق خودتان را بنویسید یعنی دانش آَشکار ندارید.

هر دانش آموزی روش های یادگیری مخصوص به خود را دارد. دانش آموزانی که روش هایشان را می شناسند و می توانند آن ها را به طور واضح و شفاف برای خود و دیگران توضیح دهند ازدیگرانی که نمی توانند روش هایشان را بگویند نتیجه ی بهتری می گیرند و نتایجشان پایدارتر و دائمی تر است . زیرا آن ها وقتی از درستی روش هایشان مطمئن می شوند به سادگی روش هایشان را تغییر نمی دهند و راهکارهای درست را به طور پیوسته ادامه می دهند . توصیه من این است که روش هایتان را درجایی بنویسید و برای هر درس یک برگه تهیه کنید و در آن بنویسید، به تدریج و هر گاه که نکته ی جدیدی در روش های خودتان کشف کردید به آن مجموعه اضافه کنید . شاید در ابتدا نتوانید خیلی خوب و منسجم ، روش هایتان را توضیح دهید . مهم نیست به تدریج این توانایی تان کامل تر می شود وقتی روی روش هایتان مسلط شدید موفقیت هایتان بیشتر تضمین می شود .

چگونه می توانید روش های مناسب خودتان را کشف کنید ؟

روی بهترین درس تان تمرکز کنید. یک درس و آن هم بهترین درس شما.

برای تشخیص روش هایی که مطلوب و مناسب خودتان است باید به روش هایتان فکر کنید . اما آیا می دانید که چطور باید فکر کنید و روش هایتان را کشف کنید .پیشنهاد می کنم روی بهترین درستان تمرکز کنید و ببینید که در آن درس چه کارهایی کرده اید که موفق شده اید .

بهترین راه برای کشف روش های موفق این است که از نمره های خوبتان شروع کنید .متاسفانه بسیاری از مردم به جای توجه به نقاط قوت و کشف روش های موفق روی نقاط ضعف خود تمرکز می کنند آن ها با این کار هیچ روشی کشف نخواهند کرد . پدر فرهیخته ای می گفت من وقتی کارنامه ی پسرم را می دیدم به نمره های شیمی او که خیلی خوب بود کاری نداشتم و دائم به او تذکر می دادم که باید نمره های فیزیکش را که خوب نبود بهتر کند . ایشان می گفت اکنون متوجه شده ام که اگر به جای تمرکز روی ضعف پسرم که نمره های فیزیکش بود روی نقاط قوت او تمرکز می کردم او یک سال برای رسیدن به رشته ی دلخواه پشت کنکور نمی ماند . ایشان در همان حال از پدری یاد می کرد که همواره در باره ی پسرش می گفت من از او راضی ام و نمراتش خوب است البته این پدر به روش های فرزندش کاری نداشت اما به جای تمرکز روی نقاط ضعف فرزند روی نقاط قوت او تاکید می کرد و نتیجه این شد که پسر ایشان در همان سال اول در رشته ی دلخواه پذیرفته شد .

تمرکز روی نقاط قوت علاوه بر این که سبب افزایش اعتماد به نقس و امید و خود باوری شما می شود یک فایده خیلی مهم تری هم دارد : شما از این طریق می توانید روش های خوب خودتان را کشف کنید . اما برای این که بدانید منظور ازروش های مطالعهچیست به چندمورد مهم اشاره می کنم.

یادگیری در کلاس

در درس هایی که موفق تر هستید یادگیری تان در کلاس چگونه است . آیا قبل از کلاس خودتان را برای کلاس آماده می کنید؟چگونه ؟ آیا قبل از کلاس پیش خوانی دارید ؟ تمرکزتان در کلاس چگونه است ؟ آیا در کلاس حضور فعال دارید ؟ از دبیرتان سوال می پرسید به پرسش ها پاسخ می دهید ؟ در جریان کلاس فعالیت ذهنی دارید هم زمان با تدریس معلم مساله و تمرین حل می کنید ؟ برای خودتان سوال و مساله طرح می کنید ؟ به پرسش های دیگران پاسخ می دهید ؟

خوب گوش دادن در کلاس هم از اهمیت بالایی برخوردار است، گوش دادن یک هنر است. یکی از مهارت های مهمی هم که اولیا نیاز دارند گوش دادن است.

در این بخش از دانش آموزان پرسیده شد که در کلاس درس چگونه به تدریس دبیر گوش می کنند یکی از دانش آموزان (جواهر نوریان) چنین بیان کرد: گوش دادن بی مقدمه فایده ای ندارد. با یک مقدمه ذهنی به کلاس می آیم یعنی قبل از حضور در کلاس، درس نامه ها را مطالعه می کنم. در سال دوم دبیرستان به صورت اتفاقی یک مطبی را قبل از تدریس دبیر مطالعه کردم و هنگام تدریس دبیر در آن مطلب بازدهی بیشتری داشتم و این پیش مطالعه بسیار مفید بود در نتیجه قبل از حضور در کلاس بعد از آن زمان، پیش‌خوانی کردم.

یکی از کارهایی که یکی از دانش آموزان برتر شوش بیان می کرد که انجام می دهد این بود که هر شب وقتی کتاب هایش را در کیفش قرار می داد به مدت یک ساعت به صورت اجمالی کتاب ها را ورق می زد و خلاصه درس ها را مرور می کرد. یکی دیگر از دانش آموزان بیان می کرد برخی از هم کلاسی هایم معتقدند دبیرمان خوب نیست ولی من از کلاس او درس های زیادی یاد می گیرم. این نکته به این اشاره دارد که "دانش آموز قوی از دبیر ضعیف هم یاد می گیرد ولی دانش آموز ضعیف از دبیر قوی هم یاد نمی گیرد."

پیش خوانی ، حضور فعال درکلاس ، فعالیت ذهنی همراه با تدریس دبیر

یادداشت برداری

در درسی که موفق تر هستید شیوه ی یادداشت برداری شما در کلاس چگونه است ؟ آیا جزوه نویسی می کنید یا یادداشت برداری فردی و مستقل دارید ؟ اگر خودتان یادداشت برداری می کنید روش یادداشت برداری تان چگونه است ؟ ( کلید واژه ، نکات کلیدی ، اندیشه های کلیدی، درخت دانش ، ارتباط مفاهیم با فلش (پیکان ) ،های لایت کردن قسمت های مهم با مارکر یا خط کشیدن زیر قسمت های مهم ، درست کردن جدول یا نمودار، رسم شکل و تصویر برای تجسم بهتر موضوعات و یا این که روش های دیگری دارید ؟ آیا در همه ی درس ها روش های یادداشت برداری تان یکسان است یا این که خودتان یادداشت برداری نمی کنید و فقط جزوه ی معلم را مطالعه می کنید )

صحبت های دانش آموزان در مورد این که چگونه یادداشت برداری می کنند:

نفر اول: در درس عربی بعد از کلاس خودم نمودار درختی آن را رسم می کنم و بعد هم تست می زنم.

نفر دوم: روی کلید واژه تاکید می کنم و به نظرم کلید وا‌ژه‌ها نقش اساسی دارند و خودم هم جزوه درست می‌کنم. تیترها را با خودکار قرمز می نویسم و مانند دبیری که برای دانش آموزش توضیح می دهد، توضیح می دهم.

سه واژه مهم وجود دارد: کلیدواژه[1] اندیشه ی کلیدی[2] و نکته ی کلیدی[3]

یکی از ویژگی های نوابغ، قدرت تشخیص اولویت هاست.  

بازیابی به جای بازخوانی پس از کلاس

درس هر روز در همان روز

آیا در درس هایی که موفق تر هستید درس هر روز را درهمان روز می خوانید ؟ چند ساعت پس از کلاس درس همان روز را می خوانید ؟ آیا با دوباره خواندن جزوه ی کلاس شروع می کنید ؟ یا این که بازیابی را ترجیح می دهید و بدون این که به جزوه نگاه کنید سعی می کنید آموخته های خود را به خاطر بیاورید و بازیابی کنید و سپس به سراغ یادداشت ها و جزوه هایتان بروید ؟برای شما کدام مهم تر است بازیابی یا بازخوانی ؟ آیا در تمام دروس خود این روش را به کار می برید؟ در شوش، اکثر دانش آموزان بعد از کلاس بازیابی می کردند و یکی از دانش آموزان بیان می کرد قبل از مطالعه ی جزوه ابتدا جزوه را می‌بندم و سعی می کنم به خاطر بیاورم که چه چیزی یاد گرفته ام.

یکی از دانش آموزان حاضر در جلسه (جافریان): من سراغ نمونه سوال‌هایی که از آن مبحث طرح شده است می روم تا ببینم می توانم حل کنم یا نه؟ و نقاط قوت و ضعف ام در حین تدریس را متوجه می شوم و اگر تسلطم کم باشد بیشتر تست کار می کنم و اگر نیاز باشد مطالب حفظی را دوباره مرور می کنم.

انتخاب منابع

اولین منبعی که به سراغ آن می روید کدام است . اولویت اول شما جزوه ی کلاسی است یا کتاب درسی ؟

ابتدا کدام تمرین ها را حل می کنید تمرین های حل شده یا حل نشده ، تمرین های معلم یا تمرین های کتاب ، آیا مسائل و تمرین های کتاب پرتکراررا تمرین می کنید ؟ آیا تست های کتاب های آبی کانون را تمرین می کنید ؟( همه ی تمرین ها یا بعضی تمرین ها؟ ) یکی از ویژگی های نوابغ قدرت تشخیص اولویت هاست .

برای تمرین تستی اولویت شما با تست های کنکور است یا تست های تالیفی؟

یکی از دانش آموزان (سیدعلی مهدوی): در دو درس فیزیک و ریاضی، با توجه به این‌که تیپ بندی در تمرین های کتاب درسی گنجانده شده است، ابتدا تمرین کتاب درسی را حل می کنم و در این دو درس تا تشریحی حل نکنم سراغ تست نمی روم.

کاظم قلم چی: همواره یک دوگانه خلاقیت و مهارت داریم و هر کسی ازبین این دو یکی را انتخاب می کند ولی غالبا اول مهارت است بعد خلاقیت. بعد از این جلسه در مورد روش هایتان تفکر کنید و شاید در روشی نیاز به تغییر و اصلاح داشته باشید.

داشتن روش ثابت

آیا روش و الگوی ثابت یا نسبتا ثابتی برای مطالعه و وعده های مطالعه دارید؟

آیا درسی که در آن موفق هستید را معمولا پیش خوانی می کنید؟ همه ی درس ها را پیش خوانی می کنید یا بعضی درس ها را ؟ ، آیا درس هر روزتان را در همان روزمطالعه می کنید ؟همه ی درس ها را پیش خوانی می کنید یا فقط درسی که در آن موفق تر هستید ؟ درس ها را چند روز یک بار مطالعه می کنید ؟هرروز؟ یک روز درمیان ؟ هفته ای دوبار ؟ یا الگوی دیگری دارید ؟ زمان مطالعه تان چه ساعتی در روز است ؟

روش های پیشنهادی دیگران را بشنوید اما خودتان تصمیم بگیرید

روش های شما از کجا آمده اند؟

برخی از روش های خوبتان را خودتان کشف کرده اید و با آزمون وخطا به دست آورده اید . برخی دیگر را پدر و مادر یا معلمانتان در طول سال ها به شما پیشنهاد کرده اند و شما آن ها را اجرا کرده اید و وقتی آن ها را سودمند یافته اید آن روش ها را ادامه داده اید . بعضی مواقع هم پیشنهادات را شنیده اید به آن پیشنهادات فکر کرده اید و آن ها را قبول نداشته اید یا این که آن ها را تغییر داده اید . من هر دو شکل را در جلسه هایی که با دانش آموزان داشته ام شنیده ام . مثلا دانش آموزی وقتی روش خود را در باره ی مطالعه درس فیزیک توضیح می داد گفت من هر موقع موضوعی را متوجه نمی شوم کتاب یا جزوه را با این که متوجه نشده ام چند بار می خوانم. از او پرسیدم این روش را خودت کشف کردی یا شخص دیگری به شما یاد داد ؟ دانش آموزگفت مادر من که معلم دبستان است از زمانی که من دبستانی بودم این روش را به من یاد داد و گفت حتی اگر درس را متوجه نشدی چند بار از روی جزوه یا کتاب آن قسمت ها را بخوان به تدریج متوجه خواهی شد. دانش آموز می گفت من این روش را چندین بار انجام دادم و دیدم که به تدریج موضوعی را که قبلا یاد نگرفته بودم را یاد می گیرم . خوب این روشی بوده که دانش آموز از پیشنهاد مادرش یاد گرفته اجرا کرده موفق شده و ادامه داده است .

از سوی دیگر مثال هایی هم هست از توصیه های که دانش آموز آن ها را نمی پذیرد یا تغییر می دهد و نتیجه می گیرد. مهم ترین فایده ی گفت و گو با معلمان و پشتیبان و دوستان و همه ی اشخاص فرهیخته این است که شما را به فکر وا می دارد و شما راجع به روش ها فکر می کنیدو حتی اگر آن ها را قبول نکردید روش خوبی کشف می کنید و به کار می گیرید که برایتان مناسب است . در این زمینه هم هفته ی گذشته دانش آموزی می گفت دبیر عربی اوپیشنهاد کرده بود وقتی تست های عربی را کار می کند هر گاه یک تست را تمرین کرد بلافاصله به سراغ پاسخنامه برود و روش صحیح را بررسی کند . اما دانش آموز می گفت من پس از یکی دو بار تمرین و وقتی تشخیص دادم این روش برای من مناسب نیست تصمیم گرفتم به جای یک سوال به یک سوال هر ده سوال یک بار به سراغ پاسخنامه بروم و این روش را بهتریافتم و به من بیشتر کمک کرد جالب است بدانید در همان جلسه که هفت دانش آموز شرکت داشتند دو دانش آموز دیگر هم بررسی ده سوال به ده سوال را پسندیدند و تصمیم گرفتند که آن ها هم به همین ترتیب عمل کنند . واقعیت این است که اگر دبیر عربی به این دانش آموز پیشنهاد نمی داد که یک سوال یک سوال پاسخ ها را بررسی کند آن دانش آموز به این فکر نمی افتاد که تعداد مناسب برای بررسی پاسخ ها چند تا چند تاست و روش مناسب برای خود او کدام است . مهم این است که با افراد فرهیخته و علاقه مند گفت وگو کنید و سپس خودتان هم فکر کنید و اگر لازم بود چند بار تمرین کنید و آن چه که برایتان مفید بود را اجرا کنید

گفتیم که یکی از فاکتورهای کیفیت مطالعه، شناختن روش های مطالعه خودتان است. در جلسه آینده در درس های مختلف روش های خودتان را کشف و یادداشت کنید و خصوصا برای بهترین درس خود و آن را به جلسه بعدی بیاورید. و اگر روش خودتان را در درسی تغییر دادید و نتیجه گرفتید آن را بنویسید و در جلسه مطرح کنید. شما می توانید روش های موفق خودتان را به دروس دیگر تعمیم دهید اما در حالت هایی که هیچ روشی خودتان نتوانستید پیدا کنید از روش های دیگران  در کلکسیون روش ها بهره بگیرید و از بین روش های دیگران مواردی که با شخصیت شما بیشتر سازگار است را انتخاب کنید.

فاطمه گرجی رتبه 4 منطقه 3 رشته انسانی کنکور 94 که هم اکنون حقوق دانشگاه تهران درس می‌خواند، در این جلسه حضور دارد. او دست راستش را در اثر حادثه از دست داده است ولی موفق به کسب رتبه 4 در رشته انسانی شد. بخشی از صبحت‌های او در زیر آمده است:

سال گذشته همواره در جلسات برترها شرکت می کردم در اولین جلسه با پدرم آمده بودم وقتی آقای قلم‌چی به حضور اولیا و نقش آن‌ها در موفقیت فرزندان تاکید کردند با مادرم هم مطرح کردم پس از آن هر دو حضور داشتند و این جلسات برای همه ما مفید بود مثلا والدین من تصمیم گرفتند خودشان هم درس را ادامه بدهند. از تراز پایین شروع کردم از 7000 و به مرور به 7300 و تا انتها به 7800 رسیدم.

وقتی به منزل می رسیدیم برادرم که از من بزرگتر است و قبلا کانونی بود برای ما غذا تهیه می کرد.

برداشت دانش آموزان از جلسه امروز:

با کمک روش های درست خودمان می توانیم کیفیت کارمان را افزایش دهیم.

از موفقیت هایمان روش های زندگی مان را کشف کنیم.

پدر و مادرمان بهترین مشاور ما هستند و در زندگی این موضوع را دیده ام.

این که در مورد درس ها و روش هایم فکر کنم خیلی مهم است و قبلا این کار را انجام نمی دادم.

موفقیت دائمی برای کسی است که روش هایش را می داند.

پدر یکی از دانش‌آموزان: آن‌چه برای دانش آموزان مهم است عبارتست از تلاش زیاد و تمرکز روی درس و عدم توجه به موارد دیگر.

مادر علیرضا معینی رتبه 500 کنکور 94 که الان نیز مکانیک دانشگاه امیرکبیر قبول شده است: تلاش اولین فاکتور است و تفکرتان را مدیریت کنید و تمرکز داشته باشید.

بازیابی فاصله شنیدن و فهمیدن را کم می کند. در عربی بیشتر این موضوع را تجربه کرده ام به این صورت که وقتی بازیابی می کنم و در برگه‌ی بازیابی، مطالب را می نویسم حتی برخی از مطالب را که اشتباه متوجه شده بودم می نویسم اما وقتی به جزوه برمی گردم و دوباره مطالعه می‌کنم و آن مطلب را یاد می‌گیرد دیگر آن را اشتباه نمی‌کنم.


زیاد بخوانید و خوب بخوانید

زیاد بخوانیدو خوب بخوانید

با آرزوی موفقیت برای همه ی شما که تلاش می کنید

با آرزوی این که به قله های خودتان برسید و بهترین خودتان شوید


تهیه و تنظیم

ناهید منجمی

[1] key word

[2] key idea

[3] key point


فایل های ضمیمه