مطالعه‌ی نمادین؛ مطالعه‌ای مبتنی بر ارزیابی‌ها

دقت داشته باشید که یادگیری چیزی جز طبقه‌بندی نیست؛ طبقه‌بندی‌ای که خالق آن، همان ذهن انتظام‌یافته‌ی شماست.

چندی پیش به طور اتفاقی با جمله‌ای از رنه دکارت (ریاضی‌دان و فیلسوف فرانسوی قرن هفدهم میلادی) برخورد کردم: «یادگیری، چیزی جز طبقه‌بندی نیست.» تلنگری در ذهنم ایجاد شد تا پلی بین این جمله، مراحل یادگیری و ارزیابی‌های مبتنی برA.B.C.D.E بزنم که بارها و بارها در کانون فرهنگی آموزش دیده‌ایم و به خلق یک مثلث «مطالعه‌ی نمادین» بپردازم.

همان گونه که می‌دانیم مراحل یادگیری به پنج مرحله‌ی ادراک، تثبیت، تسلط، ارزیابی و جمع‌بندی تقسیم می‌شود. این نوع تقسیم‌بندی، یادگیری طبقه‌بندی‌شده است؛ یعنی همان نکته‌ای که سال‌ها پیش دکارت در جمله‌ای بسیار سربسته عنوان کرد؛ «یادگیری چیزی جز طبقه‌بندی نیست.» اکنون اگر رابطه‌ی آن را با ارزیابی‌های ارائه‌شده در کارنامه‌های دانش‌آموزان در آزمون‌های کانون فرهنگی آموزش بسنجیم به این نتیجه می‌رسیم که دانش‌آموزی که در درسی ارزیابیAگرفته است، یعنی از مرحله‌ی ادراک و تثبیت که همان مطالعه‌ی جزء‌به‌جزء مبحث مورد نظر تا نهادینه شدن درس در ذهن اوست گذشته است. در تست‌های قبل از آزمون، مرحله‌ی تسلط را گذرانده و در جلسه‌ی آزمون به ارزیابی رسیده است. بر این اساس دانش‌آموز پس از یک کنکور آزمایشی از سال‌های قبل، جمع‌بندی نهایی خود را در آن مبحث انجام می‌دهد.

هم‌چنین نمره‌ی ارزیابیBنشان‌دهنده‌ی آن است که اگرچه دانش‌آموز مطلب مورد نظر را به‌خوبی متوجه شده است اما با یک مرور کلی بر روی آن مبحث خاص و حل تست‌های مبحثی می‌تواند تسلط خود را بر روی آن مبحث تقویت کند تا به ارزیابیAبرسد.

به این ترتیب نمره‌ی ارزیابیCنشان‌دهنده‌ی قرار گرفتن دانش‌آموز در چالش‌های مبحث مورد نظر است؛ یعنی او باید با مطالعه‌ی جزئی‌تر درس، خلاصه‌برداری، تعیین نمودارها و سرفصل‌ها یا به نوعی شخصی‌سازی در مطالعه‌ی هر درس و حل تست‌های مبحثی، نمره‌ی ارزیابی خود را بهBبرساند.

اما ارزیابی‌هایDوEابتدا نشان‌دهنده‌ی عدم استفاده از تکنیک ضربدر و منها در جلسه‌ی آزمون‌ها و در مرتبه‌ی دوم هشداری برای مطالعه‌ی عمیق‌تر، حل تمرین‌های تکنیکی در خلال مطالعه برای یادگیری هر چه بهتر و دریافت نکته‌های درس است؛ یعنی تا زمانی که دانش‌آموز درگیر حل تمرین‌های یک مبحث نشود نمی‌تواند به نقاط چالشی خود، نکته‌های ظریف درسی و مهارت‌های تست‌زنی برسد.

دقت داشته باشید که یادگیری چیزی جز طبقه‌بندی نیست؛ طبقه‌بندی‌ای که خالق آن، همان ذهن انتظام‌یافته‌ی شماست.

الکتریسیته ساکن از فیزیک و آزمایشگاه 3 یازدهم تجربی
  برای شرکت در کلاس کلیک کنید( سوم تجربی)
دبیر : سیاوش فارسی