مهارت‌های فرزند پروری قسمت چهارم "روش‌های تشویق کودکان"

هر فردی صرف نظر از سنش انتظار دارد در مقابل کار خوبی که انجام می‌دهد مورد تشویق قرار گیرد این موضوع در مورد کودکان نیز با شدت دیده می‌شود ...



روش های تشویق کودکان

(پاداش دادن)

مقدمه:

هر فردی صرف نظر از سنش انتظار دارد در مقابل کار خوبی که انجام می دهد مورد تشویق قرار گیرد این موضوع در مورد کودکان نیز با شدت دیده می شود بطوریکه تشویق می داند به عنوان یک ابزار مهم تربیتی در اختیار والدین قرار گیرد.

تشویق کودکان در تغییر رفتار کودکان بسیار نقش مهمی دارد بنابراین با پاداش دادن به رفتارهای قابل قبول کودک می توانیم تقویت و تثبیت و نهایتا یادگیری رفتار مطلوب در وی شویم.

چگونه کودکان را مورد تشویق قرار دهیم

برای تشویق کودکان می توان از روش های مختلف پاداش دادن استفاده کنید

برای آموزش مهارت های جدید کودکان را باید تشویق کرد.


پاداش کلامی:

در سنین خردسالی می توان از پاداش های کلامی بهترین استفاده را برد یعنی در زمانی که کودک رفتار مطلوبی در را انجام می دهد با کلام محبت آمیز و نیکو او راموردتشویق قرار دهید مثل: به به، آفرین متشکرم و...

اگر پاداش های کلامی با توصیف کردن رفتار خوب کودک همراه باشند نتیجه خیلی بهتری خواهند داشت. چرا که کودک کاملا متوجه کار درستی که انجام داده می شود مثلا زمانی که کودک بعد از ورود به خانه کفش هایش را در جای مخصوص کفش گذاشت به او بگوییم آفرین از اینکه کفش هایت را سر جایش گذاشتی متشکرم.

سعی کنید در زمان گفتن جملات تشویقی این جملات را با احساس و هیجان بیان کنید یعنی طرز بیانتان شاد و پرانرژی باشد.

پاداش غیرکلامی

پاداش های غیر کلامی شامل پاداش هایی هستند که از کلام استفاده نمی گردد و با رفتارهایی ساده مثل با دست پشت کودک زدن، دست روی شانه او گذاشتن یا چشمک زدن مشخص می شوند.

به طور مثال: زمانی که فرزندتان در جمع دوستانش هست و می خواهید او را به دلیل رفتار مناسبی که انجام داده تشویق کنید می توانید با چشمک زدن این کار را انجام دهید.

نکته:

بهتر است این نوع اظهار محبت وعلاقه را به دفعات بیشتری با کودک داشته باشید و فقط به عنوان پاداش از آنها استفاده نکنید.

گاهی می توان کارهایی را که کودک واقعا علاقمند به انجام آنها می باشد را به عنوان جایزه در نظر گرفت این کارها ممکن است شامل انجام یک بازی خواندن یک داستان رفتن به سینما و یا یک گرد دسته جمعی باشد

مثال: برای پاداش دادن به رفتار مطلوب کودک که انجام تکالیف مدرسه اش بوده است می توانیم به او بگوییم : آفرین ، چون مشقهایت را زود نوشتی می توانی ساعت پنج فیلم ببینی.

گاهی از وسایل و اشیا مورد علاقه کودک برای پاداش دادهن استفاده می کنیم مانند اسباب بازی مثال: اگر اتاقت را امروز عصر مرتب بکنی آن اسباب بازی که دوست داری برایت می خرم.

یک فایده دیگر این فعالیت ها به جز ایجاد انگیزه در کودک بهبود ارتباط والدین و کودک می باشد.


باید توجه داشت که این نوع پاداش ها با باج خواهی تفاوت دارد چرا که این پاداش ها در مقابل انجام کار درست و افزایش انگیزه داده می شود در حالی که باج یا قبل از انجام رفتار داده می شود و یا در مقابل انجام کار غلط و نادرست پرداخت می شود .

دو نکته در تشویق:

1- تشویق باید بلافاصله بعد از انجام رفتار خوب صورت گیرد.

2- تشویق در شروع یک رفتار خوب مثلا: به موقع خوابیدن به صورت مکرر و برای ایجاد انگیزه بیشتر انجام می شود و برای جلوگیری از وابسته شدن کودک به این پاداش ها وقتی رفتار ثابت شد به تدریج این تشویق ها را کم کرده و به صورت گاهگاهی ارائه می شوند.


چگونه در مورد فعالیت تشویقی تصمیم بگیریم ؟

سعی کنیم فعالیت ها و علایق کودک را به خاطر بسپاریم مثلا: خریدن یک شی ، یا بردن به پارک و...

از خود کودک سوال کنیم که دوست دارد برای او چه جایزه ای در نظر گرفته شود.

چند فعالیت را در نظر بگیریم واز کودک بخواهیم یکی را انتخاب کند این موارد می تواند به شما کمک کند تا در زمان تشویق کودک تصمیم گیری در مورد انتخاب نوع آن راحت تر و سریع تر باشد.


اصول مهم در پاداش دادن:

پاداش باید بلافاصله پس  از رفتار مطلوب باشد به طوری که همان لحظه که کودک رفتار مناسب را انجام داد همان لحظه با پاداش های کلامی و بسته به نوع رفتار با انواع دیگر پاداش ها او را در مورد تشویق قرار دهیم.

پاداش باید در شروع رفتار مطلوب توسط کودک داده شود و برای تکرار رفتار مناسب تا زمانی که رفتار مطلوب ثابت شود باید تشویق  کودک ادامه یابد.

فقط به رفتار های مطلوبی که می خواهیم ادامه پیدا کند پاداش دهیم.

در تشویق کلامی بهتر است تشویق با توصیف آن رفتار همراه باشد مانند از اینکه اینقدر زیبا می نویسی خیلی خوشحالم.

زمانی که می خواهیم کودک یک رفتار جدید را شروع کند استفاده از پاداش کاربرد زیادی داشته و باعث تقویت یادگیری رفتار می شود.



معاونت آموزشی پژوهشی دانشگاه علوم پزشکی هرمزگان